شنبه ٢٥ آذر ١٣٩٦ sirlik
 
صفحه اصلی|ایران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت
عنوان
ایران
پارک غلبه تاجیکستان-بنای یادبود
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
[عضویت]
اشتراک خبرنامه
نام :   
ایمیل :   

كرامت‌الله عالم‌اف – وزير سابق فرهنگ و مشاور رئيس جمهور

متولّد 1944، شهر استروشن.

- تحصيلات: ليسانس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه دولتي ملّي تاجيكستان.

- دكتراي فلسفه از آكادمي علوم تاجيكستان با موضوع «عقيده‌هاي فلسفي، اجتماعي و اخلاقي حكيم سنايي» در رسالة نامزدي و موضوع «تصوف خراسان» در دورة دكتري. (لازم به ذكر است دريافت مدرك دكتري در تاجيكستان بر اساس قانون شوروي سابق دو مرحله‌اي مي‌باشد.)

در سال‌هاي 1966-1990 در آكادمي علوم در سمت‌هاي كارمند علمي و كارمند ارشد و مدير بخش تاريخ فلسفه فعاليت نموده است.

در سال 1991 در كميتة مركزي حزب كمونيست تاجيكستان، مشاور بخش ايدئولوژي بود و از سال 1999-2000، رياست كرسي فلسفه آكادمي علوم تاجيكستان را بر عهده داشت.

از سال 1996 تا 2000 همچنين به عنوان نماينده مردم دوشنبه وارد مجلس گرديد و از سال 2000 نمايندة حزب كمونيست مجلس عالي جمهوري تاجيكستان و عضو كميتة علم، معارف و فرهنگ بود.

او همچنين در سال‌هاي 1997 تا 2000 عضو كميسيون آشتي ملّي بود كه در استقرار صلح و وحدت در تاجيكستان كوشش نمود. از ماه اكتبر سال 2001 تا اوايل سال 2004 به سمت وزير فرهنگ جمهوري تاجيكستان منصوب گرديد كه همزمان سمت رئيس كميسيون ملّي يونسكو در تاجيكستان را نيز بر عهده داشت.

او يكي از محققين معروف در رشتة فلسفه و تصوف بوده و تحقيقات او در كشورهاي شوروي سابق شناخته شده است.

از آثار او مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

«جهان‌بيني سنايي»، «جهان‌بيني خواجه عبدالله انصاري»، «تصوف در خراسان»، «جستجو در تصوف و عرفان».

او همچنين بيش از 200 مقاله علمي در زمينة تصوف و مسايل سياسي از جمله انديشه‌هاي فردوسي، كمال خجندي، خواجه عبدالله انصاري، ميرزا عبدالقادر بيدل و صلح تاجيكستان را در كشورهاي جمهوري اسلامي ايران، امريكا، افغانستان، روسيه و غيره نشر كرده است.

وي از جانب حكومت تاجيكستان با عنوان افتخاري «ارباب علم تاجيكستان» و از جانب حكومت سابق اتحاد شوروي به دريافت نشان افتخاري نائل گرديد.

در بسياري از كنفرانس‌هاي علمي بين‌المللي در ايران، افغانستان، امريكا، روسيه، ازبكستان، ژاپن و ديگر كشورها شركت نموده است.

او همچنين همزمان با سمت وزارت فرهنگ، رئيس كميسيون ملّي  يونسكو در تاجيكستان را بر عهده داشت.

وي در حال حاضر مشاور رئيس جمهور تاجيكستان است.

سعيد احمداف

  متولّد سال 1945 م (1323 ه‍(

- فارغ‌التحصيل دانشكدة شرق‌شناسي دانشگاه دولتي ملّي تاجيكستان.

وي تحصيل را در رشتة كارشناسي ارشد ادامه داده و در پژوهشگاه فلسفه و حقوق فرهنگستان علوم تاجيكستان مشغول به كار گرديد.

از سال 1982 تا 1993 در پژوهشگاه شرق‌شناسي به سمت سرپرست بخش اسلام‌شناسي و تحقيق جريان‌ها و ايده‌هاي سياسي كشورهاي شبه قاره و خاور ميانه ايفاي وظيفه نمود.

در سال 1995 به سمت رئيس كميتة دين، وابسته به حكومت جمهوري تاجيكستان تعيين ‌گرديد.

وي داراي مدرك دكتراي فلسفه مي‌باشد و چندين رسالة علمي به چاپ رسانيده است.

از جملة تاليفات او:

«شيوه‌هاي نظري مبارزه (ايدئولوژيك) در زمان حاضر (شيوه‌هاي‌ نظري در كشورهاي شبه‌قاره و خاور ميانه»؛

«راه‌هاي پر‌ثمر»؛ مجموعة «تفسير مختصر» (تفسير مختصر قرآن كريم)؛ كتاب درسي «تاريخ دين»؛ متون «اخلاق غزالي»، «سيّد علي همداني»، «هفت‌يك شريف» و ...

در مجله‌هاي علمي شوروي سابق و همچنين جمهوري تاجيكستان بيش از 60 مقالة علمي در موضوع‌هاي جريان‌هاي سياسي در كشورهاي خاور نزديك و ميانه و در موضوع اسلام‌شناسي چاپ كرده است.

قاري امان‌الله نعمت‌زاده

متولد 1941 م

نسب او از پدر و مادر به مير سيد علي همداني و از اين طريق به امام زين‌العابدين (ع) مي‌رسد.

تحصيلات: چهارم ابتداي

او به دليل فقر شديد مالي مجبور به ترك تحصيل گرديد و به كارگري مبادرت ورزيد.

قرآن و علوم اسلامي را نزد اقوام و بزرگان ديني محلي آموخت.

در سال 1983 به پيشنهاد رئيس كميتة دين شوراي وزيران جمهوري تاجيكستان، در مؤسسات ديني به كار مشغول شد. فعاليت خود را در سال 1988 به عنوان امام جماعت مسجد جامع «شاه منصور» در شهر دوشنبه آغاز كرد و در سال 1993 سرخطيب مسجد «مولانا يعقوب چرخي» ناحية لنين شد. پس از كشته شدن مخدوم فتح‌الله‌خان در سالهاي 93-96 رياست ادارة مسلمانان جمهوري تاجيكستان را به عهده گرفت و هم ‌اكنون  در سمت رياست شوراي علماي دين تاجيكستان مشغول به كار مي‌باشد.

شراف‌الدّين رستم‌اف

متولد 1/5/1931 در روستاي نيگنات ناحية پنجكنت در خانواده‌اي دهقان.

-        زبانشناس شوروي تاجيك،

-        دكتراي علوم زبان و ادبيات (فيلولوژي)در سال 1972.

-        در سال 1955 انستيتوي دولتي تربيت معلم شهر دوشنبه را ختم كرده است.

سالهاي 1954-1961 در ناحية كالخوزچيان و شهر پنجكنت معلم و رئيس مدرسه عمومي، محرّر روزنامه، كاتب كميتة اجرائيه بود.

سالهاي 1961-1964 در دورة فوق ليسانس تحصيل كرد. از سال 1964 خادم علمي و از سال 1976 مدير شعبة زبان و ادبي حاضرة تاجيكي انستيتوي زبان و ادبيات رودكي آكادمي علوم جمهوري تاجيكستان بود.

آثار علمي او:

- جملة پيروي كننده در زبان ادبي حاضرة تاجيك،

- زبانشناسي تاجيك در دورة شوروي،

- بعضي مسأله‌هاي زبان ادبي تاجيك،

- جمله‌هاي مركّب با پيرو سبب در زبان ادبي حاضرة تاجيك،

- كلمه‌سازي و هنر سخن،

- قاعدة دستوري اسم،

- كلمه‌سازي اسم در زبان حاضرة تاجيك،

- تصنيفات حصه‌هاي نطق و موقع،

- تعليمات لنين در بارة زبان،

رستم‌اف يكي از مؤلفان كتاب درسي «زبان تاجيكي» براي مدارس عمومي، «زبان ادبي حاضرة تاجيك»، «قاعدة دستوري علمي زبان ادبي حاضرة تاجيك» مي‌باشد. با مدال «براي محنت شجاعت‌ناك به مناسبت 100 سالگي روز تولد لنين» و افتخارنامة هيئت رئيسة شوراي عالي جمهوري سوسياليستي شوروي تاجيكستان به او داده شده است.

كمال عيني

تولد: 15 مي سال 1928، در سمرقند، در خاندان استاد عيني.

فارغ‌التحصيل دانشكدة خاورشناسي دانشگاه دولتي لنينگراد در 1949.

دكتراي ادبيات؛ نامزد شايسته علم تاجيكستان (1994).

كارمند علمي پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي؛ مدير شعبة دستنويس‌هاي پژوهشگاه.

پيشتر، جانشين رئيس انجمن تاجيكان سراسر دنيا و رئيس جمعيت «پيوند» بود و اكنون رئيس «بنياد عيني» است.

مقاله‌هاي علمي بي‌شمار وي در مجموعه‌هاي گوناگون به طبع رسيده ‌است. رساله‌هاي «بدرالدين هلالي» (1957)، «شهريارنامه» مختار غزنوي (1964) متعلق به قلم اوست. آثار «ناصر خسرو» (1957 1971)، بدرالدين هلالي (1958 1970)، «سلامان و ابسال» جامي (1964)، «عمر خيام» (1965، 1969، 1970، 1972، 1974)، دو جلدة استاد عيني و «مختصر ترجمة حال خودم» (1978)، «ابوعلي ابن سينا» (با همكاري حسين‌زاده و خ. شريف‌اف) با پيشگفتار او چاپ شده‌اند. در تهيه و انتشار متن كامل «شاهنامه» (در نه جلد، 1964، 1966)، چهارجلدة روسي «جامي» (1964)، شش جلدة روسي استاد عيني (1970-1975)، 15 جلدة آثار استاد عيني (1960-1981)، «ستاره‌هاي نظم» (1974)، «شهريارنامه» عثمان مختاري (1996) سهمي ارزنده داشته است.

با مساعدت و مشاركت وي، آثار م. اشرفي «جامي در مينياتورهاي عصر 16» (مسكو، 1966) و «نظم فارسي تاجيكي در مينياتورهاي عصرهاي 14-17 (به زبانهاي روسي و انگليسي) روي چاپ را ديده است.

او سالها در ايران كار كرده و متون كلاسيك فارسي همچون «هما و همايون»، «گل و نوروز» خواجوي كرماني (1969)، «ويس و رامين» گرگاني (1970، با همكاري م. تادو‌اَه و ا. گوهريه)، «بدايع‌الوقايع» واصفي (نشر اصلاح شدة دوم در دو جلد، با همكاري ا. ن. بالدري‌اف؛ 1971 72)، «تتماتن نجات» (با م. عاصمي و تربيت، 1980)، «سلامان و ابسال» (1977) را آمادة چاپ كرده است. كتاب «روزگار صدرالدين عيني» (1978) با اهتمام وي روي چاپ را ديده است.

افزون بر اينها، چند اثر از آثار استاد عيني از قبيل «تاريخ انقلاب  فكري بخارا»، «معناي كلمة تاجيك» و غيره را به طبع رسانده است.

كمال عيني در خصوص روزگار استاد صدرالدين عيني و ابوالقاسم لاهوتي مقاله‌هايي باارزش تأليف نموده كه در ماهنامة «صداي شرق»  به طبع رسيده‌اند.

با هم‌قلمي ز. احراري «فرهنگ مختصر شاهنامه» را مرتب ساخته است (1991).

او بعد از باباجان غفور‌اف، يگانه دانشمندي است كه در هفت مركز علمي ايرانشناسي شرق و غرب به عضويت پذيرفته شده است. وي عضو جمعيت آمريكايي ايرانشناسي، عضو مراكز فرهنگي كشورهاي كانادا، فرانسه، ايران، ايتاليا، آلمان و غيره است. او همچنين مؤلف كتاب ادبيات براي صنف 9 مي‌باشد كه بارها چاپ شده است.

از سال 1960 عضو كانون نويسندگان است.

مهمان بختي

تولد: 25 مارس 1940، در روستاي شول ناحية غرم.

فارغ‌التحصيل آموزشگاه آموزگاري نوآباد (1958)، دانشكدة تاريخ و ادبيات دانشگاه آموزگاري دوشنبه (1963). وي همچنين مدتي در دانشگاه ادبيات گوركي شهر مسكو تحصيل كرده است (1973 1975).

مدتي دبير و معاون سردبير بخش ادبي «تاجيك‌فيلم»، سردبير بخش ادبي تلويزيون تاجيك، مدير ادبي تئآتر دولتي لاهوتي، مدير خانة اديبان ميرزا تورسون‌زاده، رئيس شوراي كار با نوقلمان و رئيس شوراي ترغيبات ادبيات كانون نويسندگان تاجيكستان بوده است.

اكنون رئيس كانون نويسندگان تاجيكستان و نمايندة رسمي مردم در پارلمان اين كشور است.

وي متن فيلمنامه‌هاي مستند «كاروان دوستي» (1968)، «نقره رحمت‌آوا مي‌سرايد» (1970) را تأليف كرده است. او يكي از بنيانگذاران برنامه‌هاي «چايخانة دلگشا»، «هادي و شادي» در تلويزيون تاجيكستان بود.

درامهاي او با نام «لحظة جاويد»، و «تشنة ديدار» در تئآتر لاهوتي شهر دوشنبه و تئآتر كمال خجندي شهر خجند، به روي صحنه رفت (1967 و 1969).

سال 1977 به خاطر تأليف درام «آه جواني» (1973)، در آزمون‌ عمومي - ‌اتفاقي كانون نويسندگان و وزارت فرهنگ شوروي سزاوار دريافت جايزه گرديد. اين درام به همراه درام «راهزن و كوزه‌گر» (1974) بر صحنه‌هاي تئآتر كشورهاي تاجيكستان، ازبكستان، قرقيزستان و روسيه به نمايش در آمد.

درام «زخم زبان» (1980) و «آشيان بلند» در تئآتر لاهوتي و تئآتر جوانان محمود واحد روي صحنه را ديده است.

آثار ديگر او عبارت‌اند از:  «آه سبك» (1971)، «خوبان» (1978)، «موسفيد» (1982) كتاب درام‌هاي «لحظة جاويد» (1972)، مجموعة اشعار «بوي بهار» (1975)، «خيال شيرين» (1985)، «نمايشنامه» (1982).

داستانهاي وي در مجموعة «آه سبك» (1984) گردآوري شد. داستان «خوبان» در سال 1982 در آزمون ادبي جايزة ن. استروفسكي شوروي را دريافت كرد.

درامهاي او  در مجموعه‌اي به زبان روسي با نام «مينوت ويچنوستي» (= لحظه‌هاي جاويد)  چاپ شده است (مسكو 1983). مجموعه داستان‌هاي او در سال 1987 تحت عنوان «روح توانا» و در سال 1990 توسط انتشارات «سوويتسكي پيساتِل (مسكو)» به چاپ رسيد.

سال 1997 نيز انتشارات «سروش» درام «فردوسي» او را به خط فارسي به طبع رساند  (تهران 1994).

آثار وي تاكنون به چندين زبان ترجمه و نشر شده است.

 سال 1986 جايزة كومسومول  تاجيكستان و سال 1998 جايزة دولتي رودكي را دريافت كرده است.

از سال 1972 عضو كانون نويسندگان مي‌باشد و از سال 2003 رئيس اتحادية نويسندگان تاجيكستان است.

گلرخسار صفي‌آوا

تولد: 17 دسامبر 1947 در روستاي يَخْچ ناحية دربند.

فارغ‌التحصيل دانشكدة تاريخ و ادبيات تاجيكستان در سال 1968.

كارمند روزنامة «كومسومول تاجيكستان»، مدير بخش مطبوعات كميتة مركزي كومسومول تاجيكستان، سردبير روزنامه «پيانِر (پيشاهنگ) تاجيكستان»، دبير كانون نويسندگان تاجيكستان بوده  است.

اولين اشعارش سال 1962 به طبع رسيد.

برخي از آثار او عبارت‌اند از:

«بنفشه» (1970)، «خانة پدر» (1973)، «شب‌درو» (1975)، «افسانة كوهسار» (1975)، «دنياي دل» (1977)، «آتش سغد» (1981)، «گهوارة سبز» (1984، به فارسي)، «آيينة روز» (1985)، «روح باختر» (1989)، «تخت سنگين» (1993)، «زادروز درد» (مسكو 1995) و

همچنين در ايران: گلچين اشعار (نشر الهدي 1994ا)، «زادروز درد» (انتشارات سروش 1996)، «اشك طوفان» (1992)؛ در لوگزامبورگ: «آيت عشق» (1992، به فارسي).

از رمانهاي مشهور او مي‌توان از «زنهاي سبزبهار»، «در پناه ساية خود»، «روزنامة بيروز»، «سكرات موت» و از درامها: «آزادي»، «غار اجنّه‌ها»، «همساية نو» را نام برد.

او آثاري از لوركا، لرمانتوف، كامو، فيض احمد فيض، آ. برگولس، ر. كزك‌آوا و ديگران را به تاجيكي گردانيده و برخي از آثار او نيز به زبان روسي در مسكو چاپ شده است.

كاست‌هايي از اشعار او با نام «خيابان زن تنها» و «اشك طوفان»، در ميان علاقه‌مندان شعر از محبوبيت خاصي برخوردار بود.

برنده جايزة كومسومول عمومي‌‌اتفاق شوروي (1978) و جايزة كومسومول تاجيكستان (1975) مي‌باشد.

از سال 1971 عضو كانون نويسندگان است.

مؤمن قناعت

تولد: 20 مي 1932 در روستاي كورگاوَت ناحية درواز .

فارغ‌التحصيل دانشكدة ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان در سال 1956.

مدير شعبه و دبير مسؤول ماهنامة «صداي شرق»، معاون رئيس و دبير اول اتفاق نويسندگان تاجيكستان و پيشتر رئيس پژوهشگاه شرق‌شناسي و ميراث خطي آكادمي علوم تاجيكستان بوده است.

در حال حاضر، رئيس كميتة صلح، معاون رئيس نهضت «براي وحدت ملّي و احياي تاجيكستان» و همزمان، رئيس «جايزة رودكي تاجيكستان» و عضو وابستة آكادمي علوم تاجيكستان است.

نخستين مجموعة شعر او با نام «شراره» در سال 1960 منتشر شد. برخي از آثار او عبارت‌اند از:

 «ستاره‌هاي زمين» (1963)، «راهها و بالها» (1964)، «موجهاي دنيپِر» (1964)، «كاروان نور» (1970)، «سروش ستالين‌گراد» (1975)، «منتخبات» (1975)، داستان‌هاي «پدر» (1977)، «تاجيكستان اسم من» 01977)، «گهوارة سينا» (1978)، «آثار منتخب» (1982، در دو جلد)، «ستارة عصمت» (1990)، «از بي‌ستون تاكنون» (1992)، «حماسة داد» (1996).

در سال 1994 نشرية بين‌‌المللي «الهدي» (تهران)، «آثار منتخب» او را به خط نياكان (فارسي) چاپ كرد.

مؤمن قناعت در داستانسرايي نيز جايگاهي ويژه در ادبيات تاجيكستان دارد.

شعرهاي وي توسط برخي اديبان صاحب‌نام روس، به روسي ترجمه شده و اشعار و داستان‌هاي او در بسياري از نشريه‌هاي معتبر مسكو و ديگر جمهوري‌هاي سابق شوروي با تيراژ بالا به چاپ رسيده‌ است.

قناعت آثاري از پوشكين، شكسپير، شيلر، ديويد هايني، تاگور، ميتسكيويچ، مايكوفسكي، مرسينكيه‌ويچوس و ديگران را به تاجيكي ترجمه كرده است.

وي شاعر خلقي تاجيكستان (1991)، دارندة جايزة ادبي دولتي شوروي (1977)، سازمان جوانان تاجيكستان (1966) و جايزة ادبي دولتي رودكي (1980) مي‌باشد.

او چند بار به عنوان نمايندة مردم در پارلمان تاجيكستان برگزيده شد و بارها به دريافت نشان‌ها و افتخارنامه‌ها نايل گرديد.

از سال 1961 عضو كانون نويسندگان است.

ميرزا ملا احمد

تولد: 20 فوريه 1948، در روستاي دَردَر ناحيه عيني

فارغ‌التحصيل دانشكدة تاريخ و ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان در 1969.

 كارمند علمي، مدير شعبه و معاون رئيس پژوهشگاه خاورشناسي بوده است.

دكتر علمي فيلولوژي است و به آموزش آثار بزرگان گذشته اشتغال مي‌ورزد.

اكنون معاون اوّل رئيس شعبة دوستي تاجيكستان و ايرانِ جمعيّت دوستي و روابط خارجي تاجيكستان است.

از آثار و رساله‌هاي اوست:

 «فرخي سيستاني» (1978)، «نشاط و مجمر» (1983)، «اشعار غنايي اديب‌المعالي اميري» (1985)، «قاآني شيرازي» (1992) و غيره مي‌باشد. آثارخيام، فروغي، «قابوسنامه» كيكاوس، شعرهاي شهريار (با غ. قادراف)، ابوالقاسم لاهوتي، كتاب دو جلده نثر ايران (با د. اكرامي) و غيره‌ را چاپ كرده است.

مقاله‌هاي متعددي از او در ايران نيز چاپ شده است.

از سال 1994 عضو كانون نويسندگان است.

عثمان نذير «آتش»

تولد: 7 نوامبر 1940 در روستاي سَمجان ناحية مسچاه.

فارغ‌التحصيل دانشكدة ادبيات دانشگاه آموزگاري خجند در 1963.

دكتر علم ادبيات و كارمند  شايستة فرهنگي تاجيكستان (1994).

در مدرسه‌هاي ناحيه‌هاي  ناو و پرولِتار (جبار رسول‌اف) آموزگاري كرده است. مدتي نيز  كارمند علمي دانشگاه آموزگاري دوشنبه و دبير و مدير شعبة دايرةالمعارف تاجيك بوده است.

فعلاً مشاور سرمتخصص كميتة مجلس عالي جمهوري تاجيكستان مي‌باشد.

از آثار اوست:

«راه» (1984)، «رباعيّات» (1988)، «ميراث پدر» (1988)، «آتش سغد» (1992). «فردوسي و خيام» (1996) و مقاله‌هايي در بارة ادبيات سدة 16، زندگي و آثار انصاري و خيام.

در تهيه و انتشار مقاله‌‌هاي دايرةالمعارف تاجيك مشاركت داشته است.

كتاب‌هاي  «چگونه انسان پرواز را آموخت» از ا. بيليايوف و «در آن سوي اقيانوس» از  ا. عارف‌اف را به تاجيكي ترجمه كرده است.

از سال 1995 عضو كانون نويسندگان است.

جوره‌بيك نذري‌اف

تولد: 23 ژوئن  1946 در دوشنبه.

فارغ‌التحصيل دانشكدة ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان در 1968.

سال 1974 از رسالة دكتري و سال 1997 از رسالة فوق‌دكتري خود دفاع كرده است.

او سال‌هاي طولاني در پژوهشگاه خاورشناسي به ايفاي وظيفه‌هاي گوناگون مشغول بوده است.

اكنون رئيس پژوهشگاه شرق‌شناسي و ميراث خطي آكادمي علوم تاجيكستان مي‌باشد.

آثار تحقيقاتي او در زمينة ادبيات كلاسيك، در دوشنبه و ايران به طبع رسيده است.

از سال 1998 عضو كانون نويسندگان است.

آته‌خان سيف‌الله‌اف

تولد: 1 مي 1933 در خجند.

فارغ‌التحصيل رشتة ادبيات از دانشگاه آموزگاري خجند در 1954. در سال 1958 نيز در مقطع دكتري از پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي آكادمي علوم اجتماعي مسكو فارغ‌التحصيل شد.

مشاغل و عناوين:

-        كارمند علمي پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي؛ مدير بخش ادبيات دانشگاه آموزگاري خجند؛

-        دبير كانون نويسندگان تاجيكستان؛

-        سردبير دائرةالمعارف تاجيك؛

-        رئيس پژوهشگاه تكميل اختصاص معلمان؛

-        مدير بخش زبان و ادبيات فارسي تاجيكي دانشگاه كشاورزي تاجيكستان؛

-        مدير شعبة كميتة مركزي حزب كمونيست تاجيكستان،

-        رئيس كميتة راديو و تلويزيون تاجيك بوده است.

-        در حال حاضر، پروفسور دانشگاه آموزگاري خجند و رئيس شعبة كانون نويسندگان استان خجند.

تاكنون دهها مقالة تحقيقي و رسالة علمي چاپ كرده است كه از آن جمله مي‌توان به آثار ذيل اشاره كرد:

رسالة «رحيم جليل» (1959 با همكاري محمدجان شكور‌اف)، «سهيلي جوهري‌زاده» (1960، با همكاري ر. امان‌اف)، «ميرزا تورسون‌زاده» (1961)، «سيماي مثبت قهرمانان مبارز در رمان‌هاي استاد صدرالدين عيني» (1961)، «خصوصيت اصلي و بديعي رمان «داخونده»ي صدرالدين عيني (1966)، «مكتب عيني» (1978)، مجموعه مقاله‌هاي «تفكر و سيما» (1968)، كتاب «ميرزا تورسون‌زاده» (1983)، «دوستي خلق‌ها، دوستي ادبيات‌ها» (1975، به روسي)، «در يگانگي و هم‌پيوندي» (1989، به روسي)، «بامداد عاشقان» (نمايشنامه) (1993)، «شب بي‌خوابي» (داستان) (خجند 1995)،

همچنين در تأليف «ادبيات خلق‌هاي شوروي» (1953 1963) مشاركت داشت و آثار اديباني همچون جوهري، سهيلي، حكيم كريم، حمزه حكيم‌زاده نيازي را منتشر كرد و كتاب «ملك ادب» (1996) را  با هم‌قلمي پروفسور س. عبدالله‌اف به مناسبت بزرگداشت كمال خجندي انتشار داد. وي همچنين كتابي با نام «رئيس جمهور امام‌علي رحمان‌اف: امروز و استقلال تاجيكستان» (سال 1997) را نوشت.

درام «عمر جاويد» او كه در بارة زندگي و حيات علمي و ادبي استاد لاهوتي است، در سال 1987 در تئآتر جوانان  محمود واحد به روي صحنه رفت.

در زمينة ترجمه نيز آثاري از بزرگان را به تاجيكي گرادنده است كه «نام نيك» از م. تيتوف  (1986)، رمان «تكرار درسهاي گذشته» از س. بَروزدين (1984، با همكاري ا. عبدالمنان‌اف)، «روح بين المللي ادبيات شوروي» از گ. لامدزي  (1991).

وي در ژوئن 1997 به عنوان رئيس شوراي حركت مردمي وحدت ملّي و احياي تاجيكستان در استان سغد انتحاب گرديد.

او كه كارمند شايستة مدنيت تاجيكستان است، به خاطر خدمات علمي و ادبي، بارها به دريافت نشان و افتخارنامه‌ها سرافراز گرديده است.

از سال 1963 عضو كانون نويسندگان است.

عبدالحميد صمداف

تولد: 5 آگوست 1947 در روستاي شكارگه ناحية خاوَلينگ، استان ختلان  در خانواده‌اي كشاورز.

فارغ‌التحصيل رشتة زبان و ادبيات فارسي تاجيكي از دانشگاه آموزگاري شهر دوشنبه، در 1969.

بعد از ختم تحصيل، به عنوان كارمند ادبي در روزنامة «جمهوريت» («تاجيكستان شوروي») به كار مطبوعاتي پرداخت.

از 1977 تا 1987 در شعبة نثر مجلة «صداي شرق» خدمت كرد. سپس با عناوين معاون سردبير هفته‌نامة «ادبيات و صنعت»، معاون سردبير ماهنامة «فرهنگ» و سردبير ماهنامة «صداي شرق» اداي وظيفه كرد.

از  1993 تا به امروز، معاون رئيس كانون نويسندگان تاجيكستان مي‌باشد.

از دوران دانشجويي داستانهاي كوتاه وي در روزنامه‌ها و مجله‌هاي جمهوري چاپ مي‌شد. قصه‌ها و داستانهاي او به صورت دنباله‌دار در ماهنامه «صداي شرق»، «پامير» و هفته‌نامة «ادبيات و صنعت» منتشر مي‌شد. نخستين داستان مستقل او «بعد از سر پدر» نام دارد كه در سال 1979 منتشر شد.

موضوع آثار او بيشتر مسائل روز را فرا مي‌گيرد. نويسنده ضمن ارائة تصوير انسان امروزي در لحظه‌هاي بغرنج، به عالم باطن انسان نيز نقب مي‌زند.

از آثار اوست:

«شاخ چنار» («عرفان» - 1981)، «بعد از سر پدر» («معارف» - 1982)، «پرانچك‌ها» («عرفان» - 1983)، «پيالة شكسته» («عرفان»- 1986)، «اسب بابام» («معارف» - 1986)، «كاسة دور» (اديب» - 1987)، «ميدان» («اديب» - 1989)، «اكة عاشق» («اديب» -  1992)، «شهدريز صدا» («اديب» 1997).

در سال 1986 قصه‌ها و داستانهاي او از طريق انتشارات «سوويتسكي پيساتِل» در مسكو به چاپ رسيد.

تاكنون آثار عبدالحميد صمد به بسياري از زبانهاي جمهوري سابق اتحاد شوروي و انگليسي ترجمه و نشر شده است.

در زمينة ترجمه نيز آثاري از اديبان برجسته، همانند داستان «كوكَرَچه»ي اديب معروف گرجي ن. دومباتسي ، داستانهاي نويسندة  نامور اوكرايني گ. تي‌يوتيونيك، و نيز داستانهاي  ا. پ. چخوف، س. زاليگين، عزيز نسين و ديگران را به تاجيكي ترجمه كرده است.

عبدالحميد صمد به خاطر نوشتن داستانهاي «اسب بابام» و «بعد از سر پدر» در سال 1990 به دريافت جايزة ادبي دولتي عبدالله رودكي نائل گرديد.

از سال 1982 عضو كانون نويسندگان تاجيكستان است.

ولي صمد

تولد: 20 ژانوية  1936 در روستاي واروخ ناحية اسفره.

فارغ‌التحصيل رشتة زبان و ادبيات فارسي تاجيكي از دانشگاه آموزگاري خجند در 1961.

بعد از تحصيل مدتي در خجند به آموزگاري پرداخت و سالهاي طولاني نيز كارمند پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي بود.

دكتر ادبيات (1976) مي‌باشد.

او مؤلف مقاله‌هاي باارزش بسياري است كه در نشريه‌هاي تاجيكستان و ايران به طبع رسيده‌اند. از رساله‌هاي اوست:

 «توشة همدلي» (1989)، «از قعر خزر تا اوج زحل» (1992)

از سال 1994 عضو كانون نويسندگان است.

عبدالنبي ستارزاده

تولد: 27 فورية 1941 در روستاي ورزكندة ناحية پنجكنت.

فارغ‌التحصيل دانشكدة تاريخ و ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان، در 1963.

از همان سال‌ها استاد دانشگاه مذكور بود، سپس مدير شعبة ماهنامة «صداي شرق»، استاد دانشگاه دولتي تاجيكستان، مدير بخش ادبيات كلاسيك همان دانشگاه گرديد.

اكنون معاون اول وزير امور خارجة تاجيكستان است. وي دكتري ادبيات است.

وي در زمينة ادبيات گذشته و امروز مقاله‌هايي باارزش نوشته  كه در معتبرترين نشريه‌هاي جمهوري و خارج از آن به طبع رسيده است.

وي مؤلف كتاب «نقطة پيوند» (1982) است و در تهيه و نشر آثار ابن‌سينا و ابن‌رشد (1984) مشاركت داشته است.

از سال 1980 عضو كانون نويسندگان است.

اسدالله سعدالله‌اف

تولد: 22 سپتامبر 1940 در روستاي كارسنگ ناحية كافرنهان.

فارغ‌التحصيل دانشكدة تاريخ و ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان، در 1962.

مشاغل: كارمند تلويزيون تاجيك، خبرنگار روزنامة «معارف و مدنيت»، كارمند مسؤول روزنامة «تاجيكستان شوروي»، استاد دانشگاه دولتي.

در حال حاضر رئيس دانشكدة روزنامه‌نگاري و مترجمي دانشگاه ملي تاجيكستان است.

دكتر علم ادبيات است.

او علاوه بر مقاله و اثرهاي علمي، داستان نيز مي‌نويسد.

برخي از آثار او:

كتاب: «اديبان شوروي در مبارزه براي صلح» (1977)

مقاله‌ها: «حماسة واقعي كار و پيكار قهرمان» (كابل، 1986)، «دريا روان است» (1985)، «بازسازي آيين خودسازي» (1991)، «مقاله‌هاي ميرزا تورسون‌زاده» (1986)، «زنگ از آهن خيزد باز آهن را خورد» (1990)، «داستان مردي و شجاعت» (كابل، 1987) و

از سال 1992 عضو كانون نويسندگان است.

بازار صابر

تولد: 20 نوامبر 1938 در روستاي صوفيان ناحية فيض‌‌آباد.

معلومات متوسطه را در مدرسة يتيم‌خانة شبانه‌روزي حصار فرا گرفته است. در سال 1962 از دانشكدة تاريخ و ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان فارغ‌التحصيل شد.

سال‌هاي طولاني در روزنامة «معارف  و مدنيت» كار مي‌كرد. مدير شعبة ماهنامة «صداي شرق» و مشاور شوراي نظم كانون نويسندگان تاجيكستان بوده است.

نخستين مجموعة اشعار او با نام «پيوند» در سال 1972 به چاپ رسيد. مجموعه‌هاي بعدي او:

«مژگان شب» (1981)، «آتشبرگ» (1974؛ به خط فارسي 1984)، «با چميدن، با چشيدن» (1987)، «چشم سفيدار» (1992)، «گلچين اشعار» (به فارسي الهدي، ايران) و...

مجموعه‌اي از اشعار او به زبان روسي در سال 1979 در مسكو  و سال 1990 در دوشنبه چاپ شد.

بازار صابر شعرهاي م. واليك، جرج بايرون، ا. رمبو، گ. اپالينر، پ. نيروده، ا. مژولايتيس را به تاجيكي گردانيده است. سال 1977 با همكاري لايق شيرعلي كتاب  شعرهاي سرگئي يِسِنين با نام «گل‌افشان» را به تاجيكي ترجمه كرد.

اشعار وي علاوه بر روسي، به زبانهاي ديگر نيز ترجمه شده است.

در سال 1988 به دريافت جايزه دولتي رودكي نائل شد.

از سال 1973 عضو كانون نويسندگان است.

فرزانة خجندي (عنايت حاجي‌‌آوا )

تولد: 3 نوامبر  1964 در شهر خجند در خانواده‌اي فرهنگي.

بعد از ختم مدرسه و دانشگدة آموزگاري شهر خجند، چندي در روزنامة «حقيقت لنين‌آباد»  به كار مشغول شد. در حال حاضر كارمند مجلة  ادبي و علمي «خجند» است.

نخستين سروده‌هاي وي در مجموعه‌هاي «ريزه‌باران» (1983)، «برگ سبز» (1987)، «نوروزي» و غيره منتشر  شد.

اولين كتاب وي «طلوع خنده‌ريز» (نشر اديب، دوشنبه 1989) نام دارد.

از آثار او مي‌توان از  «طلوع خنده‌ريز» (به روسي، مسكو 1990)، «آيت عشق» («اديب»، 1994)، «اَبَي» (ترجمة اشعار اَبي با همكاري ص. عبدالله، تهران، 1995) و «پيام نياكان» (تهران، «سروش»، 1996) نام برد.

مجموعه‌اي از سروده‌هايش نيز در مجله‌هاي «دروژبه نراداف» (مسكو)، «پر» (لس‌آنجلس)، «شعر» (كيهان فرهنگي، تهران)، «پيام عراق» (بغداد) و مجموعه‌هاي همگاني «ملاديه گوارديه»، (مسكو، 1987)، «استاكي» (مسكو 1989) و همچنين در جرايد ادبي آمريكا، پاريس، لندن و هلند چاپ شده‌اند.

دارندة جايزة «استاد تورسونزاده»ي كانون نويسندگان  تاجيكستان (1995) و جايزة جوانان (1995) است.

از سال 1989 عضو كانون نويسندگان است.

عسكر حكيم

تولد: 10 اكتبر 1946 در روستاي رومان ناحية خجند.

فارغ‌التحصيل دانشكدة تاريخ و ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان در 1967.

سال 1967 در كميتة تلويزيون و راديو تاجيك به كار پرداخت.

سال‌هاي 1969-1972  مقطع دكتري دانشگاه دولتي لَمَنوسوف شهر مسكو را ختم كرد.

سال 1974  از رسالة دكتري خود با نام «وارث تاريخي و نوپردازي‌هاي شاعرانه» دفاع كرد.

معاون سردبير مجلة «صداي شرق» (1974).

سال 1976 به عضويت كانون نويسندگان شوروي پذيرفته شد.

دبير صدارت كانون نويسندگان تاجيكستان (1978).

سردبير روزنامة نو «مدنيت تاجيكستان» (1980).

سال 1983 با كوشش او روزنامة «مدنيت تاجيكستان» به هفته‌نامة «ادبيات و صنعت» تغيير نام داد.

در سال 1987 ضميمة «ادبيات و صنعت»، با نام «پيوند» را با حروف فارسي تأسيس و نشر كرد.

در سال 1991 در انجمن دهم اديبان تاجيك، به عنوان رئيس كانون نويسندگان تاجيكستان انتخاب شد.

در سال 1992 به خاطر مجموعه اشعار «روز اميد» سزاوار دريافت جايزة دولتي رودكي گرديد.

سال 1994 به عنوان «خادم شايستة فرهنگ تاجيكستان» نائل گرديد.

سال 1997 در انجمن يازدهم نويسندگان، براي بار دوم به عنوان رئيس كانون نويسندگان تاجيكستان برگزيده شد.

از سال 2000 معاون اول رئيس مجلس مليِ مجلس عالي تاجيكستان بوده است.

مجموعه آثار شعري:

«رهنورد»، انتشارات «عرفان»، 1983

«ترازوي آفتاب»، انتشارات «عرفان»، 1987

«پوتنيك (= همسفر)»، مسكو، انتشارات «مالاديه گوارديه»، 1989.

«روز اميد»، انتشارات «اديب»، 1990.

«رباعيات»، انتشارات «عرفان»، 1992.

«برگ‌پيوند» (با حروف فارسي)، نيويورك، انتشارات فارابي، 1993.

«شهر مه‌آلود» (با حروف فارسي)، لس‌آنجلس 1993.

«برگزيدة اشعار عسكر حكيم» ( با حروف فارسي)، تهران، انتشارات بين‌المللي «الهدي»، 1995.

 

نقد ادبي:

«شعر و زمان»، انتشارات «عرفان»، 1978.

«در قلمرو سخن» انتشارات «عرفان»، 1982.

«توارتسي سازووچيِ». مسكو 1988.

«اِسپِتَنيه پايِزي»، انتشارات «اديب»، 1992.

 

ترجمه:

و. بيك‌اف، «ساتنيك‌اف»، انتشارات «عرفان»، 1979.

م. لرمانت‌اف، «خزينه‌دار زن تمباوي»، انتشارات «عرفان». 1981.

گئورگ وِمين، «عصر، زمين، عشق»، انتشارات «عرفان»، 1983.

دانته اليگير، «مضحكة الهي» (دوزخ)، انتشارات «اديب»، 1987.

 

او همچنين اشعار غنايي فارسي تاجيكي را  در مسكو به سال 1987 به روسي چاپ كرد.

نوشته‌هاي او كه در ابتدا در زمينة آموزش و پژوهش ادبيات كلاسيك و معاصر بود، او را به عنوان محققي دانا و توانا معرفي كرد. در رساله‌هايش ديدگاههاي تازه و انديشه‌هاي نو و جالب وجود دارد. آثار وي در نقد ادبي تاجيك مقامي والا دارد.

عسكر حكيم سپس در دنياي شعر هم چهرة گرم شاعرانة خود را مي‌نماياند و سخن زيبا بر سخن فريبا مي‌افزايد. اخلاص او نسبت به سنت‌هاي هزارسالة ادبيات فارسي و شجاعت نوپردازي‌هايش  خط سبزي است در لوحة نوبهاران شعر تاجيك، اشعار مرغوبش با آهنگهاي دل‌آشوب در محفل هنري صدا مي‌دهد. محفل‌هاي شعر و سخن او در تاجيكستان، آلمان، انگلستان، امريكا، ايران، عراق و ديگر شهرها و كشورهاي دنيا برگزار شده است.

استعداد فطري عسكر حكيم در عرصة روزنامه‌نگاري نيز بسيار چشمگير است. او پيوسته براي پيشرفت  مطبوعات تاجيك كوشيده است. وي در كسوت بنيادگذار هفته‌نامة «ادبيات و صنعت» و نيز به عنوان مؤسس ماهنامة فارسي‌ «پيوند» و به هنگام سردبيري، از چهارچوبه تنگ مطبوعات پيشين بيرون مي‌آيد و در حل مهمترين مسئله‌هاي اخلاقي و معنوي مردم، خودشناسي ملّي، آزادانديشي، انتشارات خطي نياكان و پشتيباني از زبان مادري و در انعكاس واقعي حيات توفيق مي‌يابد.

عسكر حكيم به عنوان يك مربي كاردان و دوست و غمخواري براي هم‌قلمان محبوبيت دارد. از اين رو است كه او به عنوان رئيس اتحادية نويسندگان جمهوري انتخاب شده است و براي پيشرفت ادبيات و پشتيباني از اديبان تلاش مي‌ورزد.

فعاليتهاي ادبي، سياسي و اجتماعي او، ناشي از اهداف و آرمانهاي بلند انسان‌دوستي و وطن‌پرستي اوست.

رسول هادي‌زاده

تولد: 6 مارس 1928 در سمرقند.

فارغ‌التحصيل دانشكدة ادبيات دانشگاه دولتي آسياي ‌ميانه در 1950 و  دكتري آكادمي علوم تاجيكستان (1953).

مدتي در كانون نويسندگان شوروي به عنوان مشاور ادبيات تاجيك اداي وظيفه كرد. بعد از دفاع از رسالة دكتري (1954)، كارمند ارشد علمي پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي آكادمي علوم تاجيكستان گرديد. مدتي نيز مدير شعبة شرق‌شناسي و دست‌خط‌هاي آكادمي علوم تاجيكستان بوده است.

در حاضر مدير شعبة پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي مي‌باشد. دكتر ادبيات است.

او در زمينة ادبيات گذشته و امروز، مقاله‌هاي زيادي نوشته است كه در نشريه‌هاي معتبر جمهوري به طبع رسيده‌اند. برخي از اين نمونه آثار عبارت‌اند از:

«سرچشمه‌هاي عايد به آموختن تاريخ ادبيات تاجيك در نيمة دوم عصر 19» (1956)، «احمد دانش» (1976 1960)، «ادبيات تاجيك در نيمة دوم عصر 19» (1968)، «شاهين» (1974)، «گذشتة دور و امروز ادبيات تاجيك» (1974).

آثار احمد دانش، جلال‌الدين رومي و كليله و دمنه را چاپ نموده و در تهيه متن انتقادي «شاهنامه» (چاپ مسكو) اشتراك داشته است.

در نشر روسي اشعار رودكي و ديگر شاعران تاجيك سهم داشته است.

رمانهاي تاريخي در فعاليتعاي او جايگاهي ويژه دارد. وي در خصوص زندگاني و آثار رودكي، فرخي، احمد دانش، شاهين، منصور حلاّج و استاد عيني آثاري جالب نوشته است، از جمله:

«تنبور دلكش» (1968)، «سپيده‌دم» (1972)، «پرواز شاهين» (1981)، رمان «ستاره‌اي در تيره‌شب» (1983)، «نه ستاره‌ها مي‌ريزند» (1990)، درام «بخت چيست» (تئآتر دولتي مايكوفسكي، 1978) و غيره‌.

بر اساس رمان «ستاره‌اي در تيره‌شب»، فيلمي هنري با همان نام تهيه گرديد ( م. ماكسيمَنكوف، تاجيك‌فيلم. 1971).

داستانها و قصه‌هاي او در نشريه‌هاي معتبر مسكو، به زبان روسي چاپ شده است.

اثرهاي «عرفه» و «قيدهاي شكارچي» ا. تورگين‌اف، «روز  آخرين محبوس» و. گيوگا و ديگرها را به تاجيكي گردانده است.

وي تاكنون با دريافت چند نشان و افتخارنامه، سرافراز گرديده است.

از عناوين ديگر اوست: مؤسس انجمن اقبال، ارباب شايستة علم (1990)، عضو كانون نويسندگان تاجيكستان (از 1954).

محمدجان شكوري بخارايي

تولد: 30 اكتبر  1926 در بخارا، در خانواده‌اي فاضل و دانشمند.

فارغ‌التحصيل رشتة زبان و ادبيات فارسي تاجيكي از دانشگاه آموزگاري دوشنبه در 1945.

مدتي استاد دانشگاههاي آموزگاري كولاب و دوشنبه بود.

بعد از ختم دكتري (1951)، سالهاي طولاني در پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي كار كرده است. مدتي رئيس كميتة اصطلاحات فرهنگستان علوم تاجيكستان بود.

از سال 1971 دكتر علم ادبيات، از سال 1987 آكادميك فرهنگستان جمهوري تاجيكستان، از سال 1996 عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي (در جمهوري اسلامي ايران) است.

تاكنون بيش از 400 مقاله و 35 رسالة علمي چاپ كرده است. از رساله‌هاي اوست:

 «عنعنه، خلقيت و مهارت» (1964)، «رحيم جليل» (با ا. سيف‌الله‌اف 1959)، «ساتم الوغ‌زاده» (1961)، «لغت اصطلاحات ادبيات‌شناسي» (با ر. هادي‌زاده و ت. عبدالجباراف، 1964)، «هر سخن جا و هر نكته مقامي دارد» (1985- 1968)، «صدرالدين عيني (1978، به فارسي)، «ديد استاتيكي خلق و نثر رئآليستي» (1973)، «پهلوهاي تدقيقاتي بديعي» (1976)، «پيوند زمان و خلق‌ها» (1982)، «مكتب اينجا» (1996 به فارسي، 1997 به كريلي)، «آدميت» (1991)، «خراسان است اينجا»، «تاريخ ادبيات شوروي تاجيك» (جلد 4) (نثر سالهاي 1976 1974 1945).

وي همچنين در تأليف «آچرك تاريخي ادبيات شوروي تاجيك» (1957 و به روسي در مسكو 1960)  و نيز در تأليف كتاب‌هاي درسي «ادبيات روس» (با و. استخوف و م. استامين‌آوا، 1963 ،1960 ،1958 ،1957)، «ادبيات وطن» (براي كلاس 6، با ر. امان‌اف، 1965 ،1962)، «ادبيات شوروي» (براي كلاس 8، با ا. منياز‌اف و ي. عيسي‌اف، 1965 ،1963)، و در تهية مقالاتي براي دائرةالمعارف تاجيك و  در تنظيم و تهيه «فرهنگ زبان تاجيكي» (در دو جلد، 1970 ،1969) مشاركت فعال داشته است.

طي سال‌هاي  1958-1963 با همكاري ر. امان‌اف، نمونة «فولكلور ديار رودكي» را منتشر كرد.

علاوه بر تاجيكستان، بسياري از مقاله‌هاي وي در مطبوعات معتبر روسيه، ايران، افغانستان و  ديگر كشورها به طبع رسيده است.

آثار ا. تورگنيف «رودين»، پ. لوكنيتسكي «تاجيكستان» را به تاجيكي گردانيده است.

وي در پرورش عالمان و محققان جوان تاجيك، سهم بسزايي دارد.

كارمند شايستة علم تاجيكستان (1991)، عضو وابستة آكادمي علوم تاجيكستان، برندة جايزة ادبي دولتي رودكي (1994) و از سال  1956 عضو كانون نويسندگان است.

خدايي شريف

تولد: 25 ژوئن  1937 در روستاي جارف ناحية درواز.

فارغ‌التحصيل دانشكدة تاريخ و ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان در 1961.

از همان سال تا به امروز استاد همين دانشگاه است. دكتر ادبيات مي‌باشد.

از دهة60 تاكنون مقاله‌ها و رساله‌هاي وي در زمينة ادبيات گذشته و امروز تاجيك پيوسته چاپ مي‌شود. او از فعال‌ترين و دقيق‌ترين محققان ادبيات است. بهترين مقاله‌هاي وي در كتاب‌هاي «اسلوب و مهارت بديعي» (1985) و «كلام بديعي» (1986) گرد آمده‌اند.

چند مقاله از او در مطبوعات ايران نيز به طبع رسيده است.

در تهيه و تأليف مقالات دائرةالمعارف تاجيك، آثار ابوعلي ابن‌سينا، رادياني، رشيد وطواط، نظامي عروضي سمرقندي، عين القضات، «شاهنامه» ابومنصوري و غيره سهم بسزايي داشته است.

از سال 1979 عضو كانون نويسندگان است.

موسي دينارشايف

تولد: 7/11/1934 در روستاي ارزنك ناحيه كومسومول‌آباد.

فيلسوف بزرگ شوروي تاجيك، دكتر علم فلسفه (1988) عضو حزب كمونيست اتحاد شوروي از سال 1965.

1949-1954 دانشجوي آموزشگاه آموزگاري ناحية كافرنهان و زماني نيز معلم مدرسه هفت ساله همين ناحيه.

1954-1959 دانشجوي رشتة تاريخ و ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان.

1959-1962 كارمند علمي شعبة فلسفة آكادمي علوم تاجيكستان.

1962-1965 استاديار و سپس استاد كرسي فلسفة دانشكدة دولتي آموزگاري م ت. گ. شِفچنكوي شهر دوشنبه.

1965-1968 كارمند علمي شعبة فلسفه آكادمي علوم تاجيكستان.

1968-1986 مدير بخش تاريخ فلسفه آكادمي علوم تاجيكستان.

1986-1988 سردبير دائرةالمعارف شوروي تاجيك.

از سال 1988 مدير شعبة فلسفه آكادمي علوم تاجيكستان است.

حالا رئيس پژوهشگاه فلسفه و حقوق آكادمي علوم تاجيكستان و عضو پيوستة آكادمي علوم جمهوري تاجيكستان است.

مؤلف بيش از 100 مقاله و اثر علمي است كه پژوهشهاي وي اساساً در زمينة تاريخ افكار فلسفي اجتماعي و سياسي خلقي تاجيك است. وي در آثارش  سرچشمه‌هاي هستي اصول  مادي‌گرايي در فلسفه قرون وسطي تاجيك و عرب را ثابت نمود و پيدايش و رشد فلسفة خاور ميانه و خاور نزديك در قرون وسطي و نمايندگان اين مكتب و  روشهاي آنان را تحليل و بررسي نموده است. او مؤلف لغتنا‌هة دو زبانة فلسفي و مترجم آثار فلسفة كلاسيك است.

از جملة آثار وي: «جهان‌بيني فلسفي نصيرالدين طوسي» (1968)، «فلسفة طبيعي ابن سينا» (1985) است.

اكبر تورسون‌‌اف

تولد 1/10/1939، شهر كان‌بادام،

فيلسوف، مورخ و متخصص روش تحقيق، دكتر فلسفه (1982). از خانواده‌اي كارگر. عضو حزب كمونيست اتحاد شوروي از سال 1982. سال 1961 دانشكدة فيزيك و رياضي دانشگاه دولتي ملي تاجيكستان را ختم نمود. سال‌هاي 1961-1963 كارمند علمي پژوهشگاه فيزيك و رياضي آكادمي علوم جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان، سالهاي 1963-64 دورة دكتراي پژوهشگاه نامبرده بود و سالهاي 1964-1967 دورة دكتراي دانشگاه فلسفة آكادمي علوم اتحاد شوروي سوسيالستي. سالهاي 1967-69 كارمند علمي پژوهشگاه فلسفة آكادمي علوم جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان و سال 1969-79 كارمند ارشد علمي همين پژوهشگاه، 1979-86 معاون سردبير دايرة‌المعارف شوروي تاجيك. از سال 1986 رئيس پژوهشگاه شرق‌شناسي آكادمي علوم جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان. زمينة اساسي تحقيقات تورسون‌اف فلسفه و متدلوژي طبيعت‌شناسي، تاريخ علم و فرهنگ قرون وسطي شرق. مؤلف بيش از 200 مقاله و اثر علمي، علمي و عاموي. مجموعه‌اي از كتابها و مقاله‌هاي تورسون‌اف به زبان‌هاي خارجي ترجمه و نشر شده است.

تورسون‌اف مؤلف باب‌ها و فصل‌هاي جداگانة اثرهاي ذيل پژوهشگاه آكادمي علوم اتحاد جماهر شوروي سوسياليستي  مي‌باشد: «مسئله‌هاي فلسفه و متدلوژي طبيعت‌شناسي معاصر» (1973)، «مسئله‌هاي تاريخ و متدلوژي معرفت علمي» (1974)، «جهت‌هاي متدلوژي تدقيق بيوسفيره» (1975)، «بنياد فلسفي فنهاي طبيعت‌شناسي» (1976)، «مسايل فلسفي ستاره‌شناسي عصر 20» (1976)، «اصول‌هاي سيمتري» (1978)، «ستاره‌شناسي، متدلوژي، جهان‌بيني» (1979)، «نظرية فيزيكي» (1980)، «جهت‌هاي اجتماعي، گناسيالاگي و اكسيالاگي علم» (1980)، «فلسفه، طبيعت‌شناسي و زمان حاضره» (1981)، «ديالكتيك در علم‌هاي طبيعت‌ و انسان» (1983) و غيره.

سخنراني و مقاله‌هاي تورسون‌اف در آثار كنگره‌هاي 5، 4 و 7 بين‌المللي منطق، متدلوژي و فلسفة علم (بخارست 1971؛ لندن-آنتريا، 1975؛ زلسبرگ، 1983)، گنگرة 13 بين‌المللي تاريخ علم (مسكو 1971)، كنگرة 16 عمومي‌جهاني فيلسوف‌ها (دوسلدورف 1978)، مجلس‌هاي 2 و 3 عمومي‌اتفاقي مسئله‌هاي فلسفي طبيعت‌شناسي (مسكو 1970، 1980) درج شده است. از سال 1966 عضو اتحادية روزنامه‌نگاران اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي.

به دريافت تقديرنامة افتخاري هيئت رئيسة شوراي عالي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان مفتخر شده است.

اولمس ميرسعيداف

(تولد 10.11.1945، شهر اوراتپه)

شيمي‌دان شوروي تاجيك،

دكتري شيمي (1985).

عضو روزنامه‌نگاران آكادمي علوم جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان (1987).

عضو حزب كمونيستي اتحاد شوروي از سال 1983.

فارغ‌التحصيل دانشگاه تكنولوژي شيمي به نام د.ا. منديلي‌اف شهر مسكو، (1967).

سال‌هاي 1970-85 كارمند علمي، كارمند ارشد علمي و مدير آزمايشگاه شيمي غيرارگانيك پژوهشگاه شيمي آكادمي علوم جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان.

 از سال 1983 جانشين رئيس كارهاي علمي همين پژوهشگاه.

مؤلف مونوگرافي و بيش از 100 مقالة علمي مي‌باشد. در زمينة شيمي ماده‌هاي سبك و پيوست‌هاي داراي نيروي زياد، تحقيقاتي دارد. برندة جايزة كومسومول لنيني تاجيكستان در زمينة علم و تكنيك (1980).

پروانه جمشيداف

(تولد 20.03.1943، ديهة تنگ ناحية شغنان، در خانواده‌اي دهقان،

زبان‌شناس شوروي تاجيك،

دكتر علم‌هاي فيلولوژي (1986)، پرفسور (1987).

عضو حزب كمونيست اتحاد شوروي از سال 1965.

دانشگاه دولتي آموزگاري دوشنبه را ختم كرد (1968) و در شعبة زبان انكليسي همين دانشگاه مشغول به كار شد.

سال‌هاي 1974-80 رئيس دانشكدة زبان‌هاي خارجي و مدير شعبه تيپولوژي تطبيقي و لغت زبان انگليسي و از سال 1981 مدير شعبة زبان‌هاي خارجي همين دانشگاه.

جمشيداف با مسأله‌هاي آموزش تطبيقي زبان‌هاي انگليسي و تاجيكي، زبان‌شناسي تطبيقي و نظرية ترجمه مشغول شده است. تاكنون مقالات متعدد علمي نگاشته است. جمشيداف يكي از نخستين مؤلفان  كتاب درسي زبان انگليسي (براي كلاس 5 مكتب‌هاي تاجيكي) مي‌باشد.

به دريافت مدال‌هاي «براي محنت شجاعت‌ناك به مناسبت 100 سالگي و.ا. لينن» و «بيست سالگي غلبه در جنگ بزرگ وطني 1945-1941» مفتخر شده است.

دولت‌نظر خدانظراف

تولد 1944، شهر خارغ، ولايت اوتونومي بدخشان كوهي،

 فيلمبردار، كارگردان و سناريست شوروي تاجيك،

برندة جايزة دولتي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان (1977).

كاتب اول حكومت اتحاد كمونيستي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان (از سال 1986)

كاتب حكومت اتحاد كمونيستي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي (از سال 1986).

عضو حزب كمونيست اتحاد شوروي از سال 1982.

 فعاليت هنري خدانظراف به عنوان دستيار فيلمبردار سال 1958 در تالار سينماي «تاجيك ‌فيلم» آغاز يافت. دانشكدة اپراتوري دانشگاه دولتي عمومي‌اتفاق سينماگران را ختم كرده است (1965).

اولين فيلم به نوارگرفتة خدانظراف «اله» (1966) مي‌باشد. سپس در ايجاد فيلم‌هاي زيرين به عنوان مؤلف، كارگردان و يا اپراتور اشتراك داشته است:

 «لوحه‌اي چند از افغانستان» (1969)، «ميرسعيد ميرشكر» (1972)، «خاروغ» (1972)، «اسفره» (1976)، «سلام مسكو» (1977)، «دوازده روز در بغداد» (1978)، جشن ابوعلي سينا» (1981)، «راه دوستي» (1981). خدانظراف اپراتور تهيه‌گر فيلم‌هاي بديعي- تلويزيوني «جوره- سركار» (1969)، «داستان رستم»، «رستم و سهراب» (1971)، «داستان پنبه» (1974)، داستان سياووش» (1976)، «به تروسكاويس كه مي‌رود؟» (1976) مي‌باشد.

او هنر كارگرداني را در آفريدن فيلم‌هاي بديعي «صبح نخستين جواني» (1981) و «مرد راه» (1982) به بهترين نحو ممكن نشان داد. بخشيده به جشن 60 سالگي تأسيس جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان و حزب كمونستي آن يك سلسله فيلم‌هاي مستند  آفريد كه مؤلف سناريو و كارگردان آنها خود اوست: «ما را جواني رهنما بود» (1983)، «خلبان» (1984). توليد» (1984)، «آغاز» (1985).

عضو هيئت داوران فستيوال فيلم بين‌المللي در شهر گرينوبل (فرانسه، 1971)،

عضو حكومت اتحاد كمونيستي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان (از سال 1969 و حكومت اتحاديه خادمان سينماي اتفاقي، جمعيت‌هاي شوروي دوستي و رابطه‌هاي مدني با مملكت‌هاي خارجي.

بارها به دريافت «نشان فخري» و نشانهاي افتخار، مفتخر شده است.

خالمراد شريف‌اف

(تولد 1927، ديهة كولالي ناحية پنجكنت، در خانواده‌اي دهقان،

كارمند دولتي و حزبي، فيلسوف،

نامزد علم فلسفه، 1963،

كارمند مدنيت جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان (1977).

عضو حزب كمونيستي اتحاد شوروي از سال 1948.

فعاليت محنتي‌اش سال 1942 آغاز يافته است.

سال‌هاي 1946-49 كارمند كومسومول.

بعد از ختم مكتب حزبي جمهوري (1951) جانشين مدير شعبة تشويقاتي تاجيكستان و سپس كاتب اول كميتة كومسومول ولايت غرم شد. بعد از ختم مكتب عالي حزبي، در  كميتة مركزي حزب كمونيست اتحاد شوروي (1958) سخنگوي كميتة مركزي حزب كمونيستي تاجيكستان و بعد رئيس كميتة اجرايية  ناحية پنجكنت گرديد. بعد از ختم دورة دكتري آكادمي علوم جمهوري (1963) جانشين مدير شعبة تبليغاتي كميتة مركزي حزب كمونيست تاجيكستان (1966-1963)، جانشين اول وزير مدنيت جمهوي شوروي سوسياليستي تاجيكستان  (1969-1966)، مدير شعبة مدنيت كميتة مركزي حزب كمونيستي تاجيكستان (1972-1969) و از آوريل 1979 رئيس كميتة دولتي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان در زمينة كارهاي نشريات، چاپ و سوداي كتاب.

شريف‌اف به فعاليت علمي و مقاله‌نويسي نيز مشغول است. تأليفات علمي، علمي عاموي و مقاله‌هاي زيادي دارد. اثرهايش به مسئله‌هاي گوناگون فلسفه، از جمله رشد شعور انسان، مسئله‌هاي بنياد مفكورة كمونيستي، تربية زيباشناسي محنتكشان و عايدند. شريف‌اف سال‌هاي زياد عضو كميتة شوروي يكدلي كشورهاي آسيا و افريقا بود.  عضو كميسيون بازرسي كميتة مركزي حزب كمونيست تاجيكستان (1962-1959) و از سال 1974 عضو كميتة مركزي حزب كمونيست تاجيكستان و سپس نامزد شوراي عالي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان گرديد.

با نشان‌هاي بيرق سرخ محنت، «نشان فخري»، مدال‌ها و افتخارنامه‌هاي هيئت رئيسة شوراي عالي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان مفتخر شده است.

از سال 1967 عضو اتفاق روزنامه‌نگاران (اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي) تاجيكستان است.

طالب‌خان شهيدي

تولد 13/3/1946، دوشنبه، فرزند زيادالله شهيدي (شاعر)،

آهنگساز شوروي تاجيك،

دارندة جايزة كومسومولي لنيني تاجيكستان (1978).

عضو حزب كمونيست اتحاد شوروي از سال 1983.

عضو اتحاد بسته‌كاران (آهنگسازان) تاجيكستان از سال 1981.

سال 1967 آموزشگاه موسيقي شهر دوشنبه را (تحت راهبري يو.گ. تير آسيپ‌اف) ختم كرد،

سالهاي 1962-1979 در دانشگاه دولتي مسكو دانشش را تكميل داد.

سالهاي 1974-1976 آموزگار دانشگاه دولتي هنر تاجيكستان،

1976-1980 محرر موسيقي استوديو سينماي «تاجيك‌ فيلم»

از سال 1982 محرر موسيقي تلويزيون تاجيكستان.

آثار:

بالة «مرگ سودخور» (تئاتر دولتي آكادمي آپرا و بالت تاجيك، 1978)، «رباعيات خيام» (شركت سينمايي «تاجيك‌فيلم»، با درخواست تلويزيون مركزي، 1981)، چهار سمفوني، از جمله «تاجيكان» (1978)، «ابوعلي ابن سينا» و «مقامات» (هر دو 1984)؛ كنسرت براي سويت باله‌اي، «اويرتوره‌هاي 26 حزب كمونيستي اتحاد شوروي» و «جمهوريمان» براي اركستر سمفوني، چهار كورتيت براي سازهاي تاري، كنتارها، اثرهاي سازي و آوازي و كميروي، موسيقي براي فيلم.

شهيدي در اثرهايش به موسيقي سنتي تاجيك تكيه كرده، از چشمة الهام آهنگسازان نامور نيز بهره مي‌برد. سمفوني دوم شهيدي در سمپازيوم بين‌المللي سمرقند (1983) و داستان سيمفاني «ادامة» او در فيستوال دوم بين‌المللي (مسكو، 1984)، در سيمپوزيوم بين‌المللي «منبر آسيا» (آلماتا)، همچنين در بلغارستان، روماني، جمهوري چك، اسپانيا صدا داده‌اند. از سال 1972 عضو اتحاد بسته‌كاران اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي.

ملاحت شهاب‌اوا

تولّد: 15.3.1928، شهر بخارا، در خانواده‌اي روشنفكر،

زبان‌شناس شوروي تاجيك،

فارغ‌التحصيل شعبة انگليسي دانشكدة زبان‌هاي خارجي (1948)،

شعبة زبان و ادبيات فاكلتة تاريخ و فيلولوژي دانشگاه دولتي آموزگاري دوشنبه (1951)

عضو حزب كمونيست اتحاد شوروي از سال 1952.

فارغ‌التحصيل دانشگاه دولتي آموزگاري زبان‌هاي خارجي مسكو (1959).

در دانشگا‌هاي آموزگاري و طبي تاجيكستان از زبان انگليسي تدريس كرده است.

1954-1964 مدير شعبة زبان‌هاي خارجي دانشگاه دولتي تاجيكستان.

از سال 1964 مدير شعبة زبان‌هاي خارجي شعبة دورة دكتراي آكادمي علوم جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان.

استاد دانشگاه (1973).

دكتر علوم فيلولوژي، (1985)،

شهاب‌اوا مؤلف بيش از  200 اثر علمي و علمي و عاموي است. زمينة اساسي تحقيقات او تحليل تطبيقي زبان‌هاي تاجيكي و انگليسي مي‌باشد. با تدقيق ديگر مسئله‌هاي زبان‌شناسي تاجيك- ترتيب دادن لغت هاي دوزبانه، تأليف كتاب‌هاي درسي، دستورهاي تعليمي، آموزش مسئله‌هاي روابت ادبي خلق‌هاي شوروي و خلق‌هاي هند و انگليس نيز مشغول است. اثرهاي جداگانه‌اش به زبان‌هاي انگليسي و آلماني ترجمه شده‌اند. با مدال‌ها و افتخارنامة هيئت شوراي عالي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان مفتخر شده است.

منظفه غفاراوا

تولد 4/10/1924، شهر خجند،

فيلسوف شوروي تاجيك،

دكتر علوم فلسفه (1968)، پرفسور، (1970).

خادم علمي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان (1974).

عضو حزب كمونيست اتحاد شوروي از سال 1965.

فارغ‌التحصيل دانشگاه دولتي آموزگاري لنين‌آباد (خجند) (1944).

سالهاي 1947-1944 كاتب كميتة كومسومولي تاجيكستان،

1948-1952 مدير شعبة كميتة مركزي حزب كمونيست تاجيكستان،

1952-1955 دكتراي شعبة فلسفة آكادمي علوم جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان،

 1957-1955 استاد كرسي ماركسيسم لنينيسم دانشگاه دولتي آموزگاي زنانة شهر دوشنبه.

 1957-1962 استاد كرسي ماركسيسم لنينيسم دانشگاه دولتي آموزگاري دوشنبه،

1962-1974 مدير كرسي فلسفة دانشگاه دولتي آموزگاري دوشنبه،

1974-1979 رئيس دانشگاه دولتي صنعت تاجيكستان.

از سال 1979 رئيس دانشگاه دولتي آموزگاري دوشنبه.

موضوع تحقيقات علمي غفاراوا شكل‌گيري شخصيت زنان شرق شوروي است. در اين زمينه بيش از 50 اثر و مقالة علمي دارد. غفاراوا تاكنون در چندين كنفرانس و سمپوزيوم‌ بين‌المللي شركت كرده است.

عضو كميتة مركزي حزب كمونيستي تاجيكستان (1955-1949 و 1980-1976)،

عضو هيئت جمعيت فلسفي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي (از سال 1972)،

عضو كميتة زنان شوروي (از سال 1977)،

نمايندة شوراي عالي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان.

با 2 نشان بيرق سرخ محنت، نشان دوستي خلق‌ها و  افتخارنامه‌هاي هيئت شوراي عالي جمهوري شوروي سوسياليستي تاجيكستان و ديگر مدال‌ها مفتخر شده است.

سيد عبدالله نوري

رئيس حزب نهضت اسلامي تاجيكستان

بنيانگذار حزب نهضت اسلامي تاجيكستان. سال 1947 در روستاي آشتيان سابق ناحية سَنْگوار (طويل‌دره) به دنيا آمد. بعداً اهل خاندان آنها به همراه ديگر مردم كوهستان به وخشان‌زمين كوچانده مي‌شوند. سال 1964 مكتب تحصيلات همگاني را ختم كرد. سپس دورة مهندسي را در مؤسسة آمار شهر قرغان‌تپه به اتمام رسانده در ادارة مذكور به عنوان مهندس تا سال 1986 ايفاي وظيفه نمود.

وي نزد دانشمندان معروف، امثال سيام‌الدين نجم‌الدين و قاري محمدجان خوقندي، معروف به مولوي هندوستاني علوم مختلف مثل «صرف و نحو»، «معاني»، «منطق»، «تاريخ اسلام»، «حديث»، «تفسير قرآن» و غيره را آموخت. ماه ژوئن سال 1986 از جانب مقامات امنيتي سابق اتحاد شوروي به جرم فعاليت سياسي بازداشت و حبس شد. ماه فورية سال 1987 به حكم دادگاه ولايت قرغان تپه بر اساس مادة 203 قانون جنائي تاجيكستان به اتهام «انتشار اخبار دروغين كه ساختار جامعه و دولت سوسياليستي را بدنام مي‌كند، به مدت يكسال و نيم به زندان محكوم شد. او مدت جزا را در زندانهاي سيبري و شرق دور گذراند.

سيد عبدالله نوري به همراه چهار نفر از شاگردانش در 20 آوريل سال 1973 سازمان «نهضت جوانان اسلامي تاجيكستان» را در وادي وخش تأسيس كرد كه بعداً آن به حزب نهضت اسلامي تاجيكستان تبديل يافت. اين نخستين سازمان سياسي اسلامي در بين كشورهاي آسياي ميانه بود. از سال 1989 تا سال 1992 وظيفة سردبيري مجلة «منبر اسلام»، نشرية ادارة مسلمانان جمهوري تاجيكستان را به عهده داشت و همزمان رهبر حزب نهضت اسلامي تاجيكستان به طور غيررسمي بود. بر اثر جنگ شهروندي، در آغاز سال 1993 به افغانستان هجرت نمود و در آنجا حركت نهضت اسلامي تاجيكستان را تأسيس كرد و  به مبارزة سياسي و نظامي پرداخت و براي بازگرداندن حقوق از دست رفتة مهاجرين و آوارگان تاجيك كوشش‌هاي زيادي به خرج داد. اين سازمان سياسي و نظامي با رهبري او در آغاز شدن مذاكرات صلح بين تاجيكان در ماه آوريل سال 1994 نقش اساسي را داشت. روند مذاكرات صلح بين تاجيكان (آوريل 1995 تا ژوئن سال 1997) تحت سروري سيد عبدالله نوري با موفقيت انجام يافت. به منظور هر چه سريعتر رسيدن به توافق نهايي، او هفت بار در خارج  از تاجيكستان با رئيس جمهور تاجيكستان امام‌علي رحمان‌اف ديدار و ملاقات نمود. اين ملاقات‌ها در روند مذاكرات صلح در تاجيكستان نقش مهمي داشت.

از ماه ژوئية سال 1997 تا 31 مارس سال 2000 سيد عبدالله نوري رئيسي كميسيون آشتي ملي را به عهده داشت و در استقرار صلح و آشتي و وحدت و تفاهم مردم تاجيكستان سهم بزرگي گذاشت.

او از 18 سپتامبر سال 1999 رئيس حزب نهضت اسلامي تاجيكستان مي‌باشد. وي همچون سياستمداري دانا و ورزيده، باتمكين و دورانديش و همچون فقيه دانشمند علوم اسلامي در عرصة بين‌المللي شناخته شده است. همچنين مؤلف چندين اثر علمي، سياسي، ديني و فلسفي است....

***

 

محي‌الدين كبيري

معاون رئيس حزب نهضت اسلامي تاجيكستان

سال 1965 در ناحية فيض‌آباد به دنيا آمد. بعد از ختم مدرسه، در سال 1982 نخست آموزشگاه تكنيك آمار شهر آرجينكيزآباد (ناحية كافرنهان و اكنون ناحية شهر وحدت)، سپس دانشگاه دولتي تاجيكستان، دانشگاه صنْعاي جمهوري يَمَن و آكادمي ديپلماتي شهر مسكو را با موفقيت به اتمام رساند. صاحب تخصص‌هاي حقوق، ديپلماسي، عرب‌شناسي و اقتصاد مي‌باشد.

همزمان با تحصيل از سال 1992 عضو رياست اتحادية بين‌المللي دانشجويان بوده، تا سال 1995 به حيث مدير نمايندگي اين سازمان در كشورهاي مشترك‌المنافع اداي وظيفه نموده است. از سال 1995 تا سال 1997 به صفت رئيس ژنرالي شركت «ن‌م‌و» و رئيس مركز فرهنگي تاجيكان «سينا» در شهر مسكو فعاليت نموده است.

از ماه سپتامبر سال 1997 مشاور رئيس كميسيون آشتي ملي و ماه اكتبر سال 1999 تا 1 آوريل سال 2000 عضو زيركميسيون سياسي آشتي ملي بود كه در تحكيم صلح و آرامش ملي در تاجيكستان سهم ارزنده داشته است. اكنون وظيفة معاون رئيس حزب نهضت اسلامي تاجيكستان را به عهده داشته در مستحكم گرديدن روابط بين المللي حزب نقش فعال مي‌بازد.

وي به زبان‌هاي روسي، انگليسي و عربي تسلط دارد. داراي دكتري علوم سياسي مي‌باشد.

 

جوره‌بيك نذري

رئيس پژوهشگاه شرق‌شناسي و ميراث خطي آكادمي علوم تاجيكستان

جوره‌بيك نذري 23 ژوئن سال 1946 در دوشنبه زاده شد. سال 1968 دانشكدة فيلولوژي دانشگاه دولتي تاجيكستان را ختم كرده است.

سال 1974 رسالة دكتري، سال 1997 رسالة فوق دكتري را دفاع كرد. سالهاي طولاني در پژوهشگاه خاورشناسي در وظيفه‌هاي گوناگون فعاليت نموده است.

حالا رئيس پژوهشگاه شرق‌شناسي و ميراث خطي آكادمي علوم تاجيكستان مي‌باشد.

آثار تحقيقاتي او  در تاجيكستان و ايران به طبع رسيده‌اند.

از سال 1998 عضو اتحادية نويسندگان تاجيكستان است.

***

 

محمدجان شكوري

دانشمند باسابقة تاجيكستان و عضو پيوسته زبان و ادب فارسي جمهوري اسلامي ايران

محمدجان شكوري (محمد شريف‌اويچ شكوراف) 30 اكتبر سال 1926 در بخارا در خانوادة فاضل و دانشمند زمان صدر ضياء (وفات: 1932) به دنيا آمد.

سال 1945 زبان و ادبيات را در دانشگاه آموزگاري دوشنبه ختم كرده است. در دانشگاه‌هاي آموزگاري كولاب و دوشنبه معلمي كرده است. بعد از ختم دكتري (1951) سالهاي طولاني در پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي كار كرده است. حالا رئيس كميتة اصطلاحات فرهنگستان علوم تاجيكستان مي‌باشد. از سال 1971 دكتر علم فيلولوژي، از سال 1987 آكادميسين فرهنگستان جمهوري تاجيكستان و از سال 1996 عضو پيوستة فرهنگستان زبان و ادب فارسي جمهوري اسلامي ايران است.

اثرهاي او كه از نيمة سالهاي دهة 40 به طبع رسيده‌اند، بيش از 400 مقاله و سي و شش رسالة علمي است. مؤلف كتاب‌هاي پرارزش «سنتها، خلقيت و مهارت» (1964)، «رحيم جليل» (با ع. سيف‌الله‌اف، 1959)، «ساتم الغ‌زاده» (1961)، «لغت اصطلاحات ادبيات‌شناسي» (با ر. هادي‌زاده و ت. عبدالجباراف، 1964)، «هر سخن جايي و هر نكته مقامي دارد» (1985-1968)، «صدرالدين عيني» (1978، به فارسي)، «ديد زيبايي‌شناسي خلق و نثر رئاليستي» (1973)، «پهلوهاي تدقيق بديعي» (1976)، «پيوند زمان‌ها و خلق‌ها‌» (1982)، «مكتب اينجا» (1996 به فارسي، 1997 به سريليك)، «آدميت» (1991)، «خراسان است اينجا»، «سرنوشت فارسي تاجيكي فرارود در سدة بيست» (2002 به سريليك، 2005 به فارسي). او همچنين مؤلف جلد 4 «تاريخ ادبيات شوروي تاجيك» (نثر سالهاي 1976-74-1945)، از مؤلفان «رسالة تاريخ ادبيات شوروي تاجيك» (1957 و به روسي در مسكو 1960) و غيره مي‌باشد).

در تأليف كتاب‌هاي درسي شركت ورزيده است. بياض «ادبيات روس» (با و آسْتاخف و م. استامينوا، 1957، 1958، 1960، 1963)، «ادبيات وطن» (براي صنف‌هاي 6 با ر. امانف، 1962، 1965)، «ادبيات شوروي» (براي صنف‌هاي 8، با ع. منيازف و ي. عيسي‌اف، 1963، 1965)، مقاله‌هاي دايره‌المعارف تاجيك و... محصول زحمت‌هاي او هستند.

در تنظيم و تهية «فرهنگ زبان تاجيكي» (در دو جلد، 1969، 1970) شركت فعال داشته است.

سالهاي 1958-63 با ر. امانف نمونة «فولكلور ديار رودكي» را به نشر آماده نموده است.

بسياري از مقاله‌هايش در مطبوعات بانفوذ روسيه، ايران، افغانستان و ديگر ممالك به طبع رسيده است.

اثر ا. تُركينف «رودين»، پ. لوكنيسكي «تاجيكستان» را به زبان تاجيكي گردانده است.

در پرورش عالمان و محققان جوان سهم بسزا داشته است.

ارباب شايستة علم تاجيكستان (1991)، عضو وابستة آكادمي علوم تاجيكستان، برندة جايزة ادبي دولتي رودكي (1994) مي باشد.

از سال 1956 عضو اتحادية نويسندگان است.

***

 

مهمان بختي

رئيس اتحادية نويسندگان تاجيكستان

مهمان بختي 25 مارس سال 1940 در ديهة شولِ ناحية غرم به دنيا آمده است.

سال 1958 آموزگاه آموزگاري نوآباد، سال 1063 دانشكدة تاريخ و فيلولوژي دانشگاه آموزگاري دوشنبه را ختم كرده است. سالهاي 1975-1973 در دانشگاه ادبيات گوركي تحصيل نموده است.

دبير، جانشين سردبير «تاجيك‌فيلم»، سردبير شعبه‌هاي تلويزيون تاجيك، مدير ادبي تئاتر دولتي لاهوتي، مدير خانة اديبان ميرزا تورسون‌زاده، رئيس شوراي كار با نوقلمان بوده است. اكنون رئيس اتحادية نويسندگان تاجيكستان است.

مؤلف فيلمنامه‌هاي مستند «كاروان دوستي» (1968)، «نقره رحمت‌اوا مي‌سرايد» (1970) و يكي از مؤسسان برنامه‌هاي «چايخانة دلگشا»، «هادي و شادي» در تلويزيون تاجيك مي‌باشد.

سال 1967 درام «لحظة جاويد»، سال 1969 درام «تشنة ديدار» را تدوين كرد كه در تئاترهاي لاهوتي و كمال خجندي (خجند) به روي صحنه رفت.

درام «اي جواني» (1973) در آزمون عمومي‌اتفاقي اتفاق نويسندگان شوروي و وزارت مدنيت شوروي (1977) جايزه گرفت. اين درام و درام «راهزن و كارگر» (1974) در صحنه‌هاي تاجيكستان، ازبكستان، قرغيزستان و روسيه نمايش داده شدند.

درام «زخم زبان» (1980) و «آشيان بلند» در تئاتر لاهوتي و تئاتر جوانان محمود واحد روي صحنه را ديده‌اند.

مؤلف داستان‌هاي «آه سبك» (1971)، «خوبان» (1978)، «موسفيد» (1982) كتاب درام‌هاي «لحظة جاويد» (1972)، مجموعة شعرها «بوي بهار» (1975)، «خيال شيرين» (1985)، «پيسا» (نمايشنامه، 1982) مي‌باشد.

داستان‌ها در مجموعة «آه سبك» (1984) گرد آمده‌اند. داستان «خوبان» سال 1982 در آزمون ادبي، جايزة ن. استروفسكي را گرفته است.

مجموعة درامهاي او به روسي با نام «مينوته ويچناستي» (ساوپيس- نويسندة شوروي، 1983) چاپ شده‌اند. سال 1987 مجموعة داستان‌هايش با نام «روح توانا» به چاپ رسيد. سال 1990 نشريات (ساوپيس- نويسندة شوروي) مجموعة داستان‌هاي او را با نام «اشك، شادي و غم» از چاپ برآورد.

سال 1997 نشرية «سروش» (تهران) درام «فردوسي» را (1994) به خط فارسي به طبع رساند.

اثرهايش به ديگر زبان‌ها ترجمه شده‌اند.

سال 1986 جايزة كومسومول تاجيكستان و سال 1998 جايزة دولتي رودكي را گرفته است. نمايندة مردمي در پارلمان تاجيكستان بوده است.

از سال 1972 عضو اتفاق نويسندگان مي‌باشد.

***

 

                                                            عبدالقادر منيازف                                             

رئيس انجمن فارسي‌زبانان جهان «پيوند» و عضو پيوستة زبان و ادب فارسي ج.ا. ايران

متولد سال 1930 در شهر كان بادام جمهوري تاجيكستان. فارغ‌التحصيل دانشكدة تاريخ و زبان و ادبيات تاجيك دانشگاه دولتي تاجيكستان در سال 1953. چندين سال رئيس پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي فرهنگستان علوم تاجيكستان بود. فعلاً رئيس سازمان تاجيكان و فارسي‌زبانان جهان «پيوند» است.

دكتر ادبيات از سال 1958، عضو اتحادية نويسندگان تاجيكستان از سال 1963، عضو وابستة فرهنگستان علوم تاجيكستان از سال 1981 و عضو پيوستة فرهنگستان زبان و ادبيات فارسي جمهوري اسلامي ايران از سال 1996.

يكي از مؤلفان كتاب‌هاي درسي «ادبيات شوروي» (براي كلاس 8) و «ادبيات وطن» (براي كلاس 4).

در تهية آثار بوعلي سينا، صدرالدين عيني، ميرزا تورسون‌زاده، كتاب‌هاي «لغت روسي- تاجيكي»، «فرهنگ زبان تاجيكي»، ترجمة آثار عليشير نوايي به زبان تاجبكي سهم گذاشته است.

مقاله‌هاي علمي‌اش در ازبكستان، اوكراين، افغانستان، ايالات متحدة آمريكا و جمهوري اسلامي ايران طبع و نشر شده‌اند.

***

كرامت‌الله عالم‌اف

مشاور رئيس جمهور تاجيكستان (وزير فرهنگ سابق)

متولّد 1944، شهر استروشن.

- تحصيلات: ليسانس زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه دولتي ملّي تاجيكستان.

- دكتراي فلسفه از آكادمي علوم تاجيكستان با موضوع «عقيده‌هاي فلسفي، اجتماعي و اخلاقي حكيم سنايي» در رسالة نامزدي و موضوع «تصوف خراسان» در دورة دكتري. (لازم به ذكر است دريافت مدرك دكتري در تاجيكستان بر اساس قانون شوروي سابق دو مرحله‌اي مي‌باشد.)

در سال‌هاي 1966-1990 در آكادمي علوم در سمت‌هاي كارمند علمي و كارمند ارشد و مدير بخش تاريخ فلسفه فعاليت نموده است.

در سال 1991 در كميتة مركزي حزب كمونيست تاجيكستان، مشاور بخش ايدئولوژي بود و از سال 1999-2000، رياست كرسي فلسفه آكادمي علوم تاجيكستان را بر عهده داشت.

از سال 1996 تا 2000 همچنين به عنوان نماينده مردم دوشنبه وارد مجلس گرديد و از سال 2000 نمايندة حزب كمونيست مجلس عالي جمهوري تاجيكستان و عضو كميتة علم، معارف و فرهنگ بود.

او همچنين در سال‌هاي 1997 تا 2000 عضو كميسيون آشتي ملّي بود كه در استقرار صلح و وحدت در تاجيكستان كوشش نمود. از ماه اكتبر سال 2001 تا اوايل سال 2004 به سمت وزير فرهنگ جمهوري تاجيكستان منصوب گرديد كه همزمان سمت رئيس كميسيون ملّي يونسكو در تاجيكستان را نيز بر عهده داشت.

او يكي از محققين معروف در رشتة فلسفه و تصوف بوده و تحقيقات او در كشورهاي شوروي سابق شناخته شده است.

از آثار او مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:

«جهان‌بيني سنايي»، «جهان‌بيني خواجه عبدالله انصاري»، «تصوف در خراسان»، «جستجو در تصوف و عرفان».

او همچنين بيش از 200 مقاله علمي در زمينة تصوف و مسايل سياسي از جمله انديشه‌هاي فردوسي، كمال خجندي، خواجه عبدالله انصاري، ميرزا عبدالقادر بيدل و صلح تاجيكستان را در كشورهاي جمهوري اسلامي ايران، امريكا، افغانستان، روسيه و غيره نشر كرده است.

وي از جانب حكومت تاجيكستان با عنوان افتخاري «ارباب علم تاجيكستان» و از جانب حكومت سابق اتحاد شوروي به دريافت نشان افتخاري نائل گرديد.

در بسياري از كنفرانس‌هاي علمي بين‌المللي در ايران، افغانستان، امريكا، روسيه، ازبكستان، ژاپن و ديگر كشورها شركت نموده است.

او همچنين همزمان با سمت وزارت فرهنگ، رئيس كميسيون ملّي  يونسكو در تاجيكستان را بر عهده داشت.

وي در حال حاضر مشاور رئيس جمهور تاجيكستان است.

***

 

قاري امان‌الله نعمت‌زاده

رئيس شوراي علماي تاجيكستان

متولد 1941 م

نسب او از پدر و مادر به مير سيد علي همداني و از اين طريق به امام زين‌العابدين (ع) مي‌رسد.

او به دليل فقر شديد مالي مجبور به ترك تحصيل گرديد و به كارگري مبادرت ورزيد.

قرآن و علوم اسلامي را نزد اقوام و بزرگان ديني محلي آموخت.

در سال 1983 به پيشنهاد رئيس كميتة دين شوراي وزيران جمهوري تاجيكستان، در مؤسسات ديني به كار مشغول شد. فعاليت خود را در سال 1988 به عنوان امام جماعت مسجد جامع «شاه منصور» در شهر دوشنبه آغاز كرد و در سال 1993 سرخطيب مسجد «مولانا يعقوب چرخي» ناحية لنين شد. پس از كشته شدن مخدوم فتح‌الله‌خان در سالهاي 93-96 رياست ادارة مسلمانان جمهوري تاجيكستان را به عهده گرفت و هم ‌اكنون  در سمت رياست شوراي علماي دين تاجيكستان مشغول به كار مي‌باشد.

***

گلرخسار صفي‌آوا

شاعر مشهور و مردمي تاجيكستان

تولد: 17 دسامبر 1947 در روستاي يَخْچ ناحية دربند.

فارغ‌التحصيل دانشكدة تاريخ و ادبيات تاجيكستان در سال 1968.

كارمند روزنامة «كومسومول تاجيكستان»، مدير بخش مطبوعات كميتة مركزي كومسومول تاجيكستان، سردبير روزنامه «پيانِر (پيشاهنگ) تاجيكستان»، دبير كانون نويسندگان تاجيكستان بوده  است.

اولين اشعارش سال 1962 به طبع رسيد.

برخي از آثار او عبارت‌اند از:

«بنفشه» (1970)، «خانة پدر» (1973)، «شب‌درو» (1975)، «افسانة كوهسار» (1975)، «دنياي دل» (1977)، «آتش سغد» (1981)، «گهوارة سبز» (1984، به فارسي)، «آيينة روز» (1985)، «روح باختر» (1989)، «تخت سنگين» (1993)، «زادروز درد» (مسكو 1995) و

همچنين در ايران: گلچين اشعار (نشر الهدي 1994ا)، «زادروز درد» (انتشارات سروش 1996)، «اشك طوفان» (1992)؛ در لوگزامبورگ: «آيت عشق» (1992، به فارسي).

از رمانهاي مشهور او مي‌توان از «زنهاي سبزبهار»، «در پناه ساية خود»، «روزنامة بيروز»، «سكرات موت» و از درامها: «آزادي»، «غار اجنّه‌ها»، «همساية نو» را نام برد.

او آثاري از لوركا، لرمانتوف، كامو، فيض احمد فيض، آ. برگولس، ر. كزك‌آوا و ديگران را به تاجيكي گردانيده و برخي از آثار او نيز به زبان روسي در مسكو چاپ شده است.

كاست‌هايي از اشعار او با نام «خيابان زن تنها» و «اشك طوفان»، در ميان علاقه‌مندان شعر از محبوبيت خاصي برخوردار بود.

برنده جايزة كومسومول عمومي‌‌اتفاق شوروي (1978) و جايزة كومسومول تاجيكستان (1975) مي‌باشد.

از سال 1971 عضو كانون نويسندگان است.

***

 

مؤمن قناعت

رئيس كميتة جايزة رودكي و شاعر مشهور و مردمي تاجيكستان

تولد: 20 مي 1932 در روستاي كورگاوَت ناحية درواز .

فارغ‌التحصيل دانشكدة ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان در سال 1956.

مدير شعبه و دبير مسؤول ماهنامة «صداي شرق»، معاون رئيس و دبير اول اتفاق نويسندگان تاجيكستان و پيشتر رئيس پژوهشگاه شرق‌شناسي و ميراث خطي آكادمي علوم تاجيكستان بوده است.

در حال حاضر، رئيس كميتة صلح، معاون رئيس نهضت «براي وحدت ملّي و احياي تاجيكستان» و همزمان، رئيس «جايزة رودكي تاجيكستان» و عضو وابستة آكادمي علوم تاجيكستان است.

نخستين مجموعة شعر او با نام «شراره» در سال 1960 منتشر شد. برخي از آثار او عبارت‌اند از:

 «ستاره‌هاي زمين» (1963)، «راهها و بالها» (1964)، «موجهاي دنيپِر» (1964)، «كاروان نور» (1970)، «سروش ستالين‌گراد» (1975)، «منتخبات» (1975)، داستان‌هاي «پدر» (1977)، «تاجيكستان اسم من» 01977)، «گهوارة سينا» (1978)، «آثار منتخب» (1982، در دو جلد)، «ستارة عصمت» (1990)، «از بي‌ستون تاكنون» (1992)، «حماسة داد» (1996).

در سال 1994 نشرية بين‌‌المللي «الهدي» (تهران)، «آثار منتخب» او را به خط نياكان (فارسي) چاپ كرد.

مؤمن قناعت در داستانسرايي نيز جايگاهي ويژه در ادبيات تاجيكستان دارد.

شعرهاي وي توسط برخي اديبان صاحب‌نام روس، به روسي ترجمه شده و اشعار و داستان‌هاي او در بسياري از نشريه‌هاي معتبر مسكو و ديگر جمهوري‌هاي سابق شوروي با تيراژ بالا به چاپ رسيده‌ است.

قناعت آثاري از پوشكين، شكسپير، شيلر، ديويد هايني، تاگور، ميتسكيويچ، مايكوفسكي، مرسينكيه‌ويچوس و ديگران را به تاجيكي ترجمه كرده است.

وي شاعر خلقي تاجيكستان (1991)، دارندة جايزة ادبي دولتي شوروي (1977)، سازمان جوانان تاجيكستان (1966) و جايزة ادبي دولتي رودكي (1980) مي‌باشد.

او چند بار به عنوان نمايندة مردم در پارلمان تاجيكستان برگزيده شد و بارها به دريافت نشان‌ها و افتخارنامه‌ها نايل گرديد.

از سال 1961 عضو كانون نويسندگان است.

***

 

آته‌خان سيف‌الله‌اف

رئيس شعبة كانون نويسندگان استان خجند

 

تولد: 1 مي 1933 در خجند.

فارغ‌التحصيل رشتة ادبيات از دانشگاه آموزگاري خجند در 1954. در سال 1958 نيز در مقطع دكتري از پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي آكادمي علوم اجتماعي مسكو فارغ‌التحصيل شد.

مشاغل و عناوين:

-        كارمند علمي پژوهشگاه زبان و ادبيات رودكي؛ مدير بخش ادبيات دانشگاه آموزگاري خجند؛

-        دبير كانون نويسندگان تاجيكستان؛

-        سردبير دائرةالمعارف تاجيك؛

-        رئيس پژوهشگاه تكميل اختصاص معلمان؛

-        مدير بخش زبان و ادبيات فارسي تاجيكي دانشگاه كشاورزي تاجيكستان؛

-        مدير شعبة كميتة مركزي حزب كمونيست تاجيكستان،

-        رئيس كميتة راديو و تلويزيون تاجيك بوده است.

-        در حال حاضر، پروفسور دانشگاه آموزگاري خجند و رئيس شعبة كانون نويسندگان استان خجند.

تاكنون دهها مقالة تحقيقي و رسالة علمي چاپ كرده است كه از آن جمله مي‌توان به آثار ذيل اشاره كرد:

رسالة «رحيم جليل» (1959 با همكاري محمدجان شكور‌اف)، «سهيلي جوهري‌زاده» (1960، با همكاري ر. امان‌اف)، «ميرزا تورسون‌زاده» (1961)، «سيماي مثبت قهرمانان مبارز در رمان‌هاي استاد صدرالدين عيني» (1961)، «خصوصيت اصلي و بديعي رمان «داخونده»ي صدرالدين عيني (1966)، «مكتب عيني» (1978)، مجموعه مقاله‌هاي «تفكر و سيما» (1968)، كتاب «ميرزا تورسون‌زاده» (1983)، «دوستي خلق‌ها، دوستي ادبيات‌ها» (1975، به روسي)، «در يگانگي و هم‌پيوندي» (1989، به روسي)، «بامداد عاشقان» (نمايشنامه) (1993)، «شب بي‌خوابي» (داستان) (خجند 1995)،

همچنين در تأليف «ادبيات خلق‌هاي شوروي» (1953 1963) مشاركت داشت و آثار اديباني همچون جوهري، سهيلي، حكيم كريم، حمزه حكيم‌زاده نيازي را منتشر كرد و كتاب «ملك ادب» (1996) را  با هم‌قلمي پروفسور س. عبدالله‌اف به مناسبت بزرگداشت كمال خجندي انتشار داد. وي همچنين كتابي با نام «رئيس جمهور امام‌علي رحمان‌اف: امروز و استقلال تاجيكستان» (سال 1997) را نوشت.

درام «عمر جاويد» او كه در بارة زندگي و حيات علمي و ادبي استاد لاهوتي است، در سال 1987 در تئآتر جوانان  محمود واحد به روي صحنه رفت.

در زمينة ترجمه نيز آثاري از بزرگان را به تاجيكي گرادنده است كه «نام نيك» از م. تيتوف  (1986)، رمان «تكرار درسهاي گذشته» از س. بَروزدين (1984، با همكاري ا. عبدالمنان‌اف)، «روح بين المللي ادبيات شوروي» از گ. لامدزي  (1991).

وي در ژوئن 1997 به عنوان رئيس شوراي حركت مردمي وحدت ملّي و احياي تاجيكستان در استان سغد انتحاب گرديد.

او كه كارمند شايستة مدنيت تاجيكستان است، به خاطر خدمات علمي و ادبي، بارها به دريافت نشان و افتخارنامه‌ها سرافراز گرديده است.

از سال 1963 عضو كانون نويسندگان است.

***

 

عسكر حكيم

شاعر مردمي تاجيكستان (رئيس سابق اتحادية نويسندگان، معاون سابق مجلس ملي)

تولد: 10 اكتبر 1946 در روستاي رومان ناحية خجند.

فارغ‌التحصيل دانشكدة تاريخ و ادبيات دانشگاه دولتي تاجيكستان در 1967.

سال 1967 در كميتة تلويزيون و راديو تاجيك به كار پرداخت.

سال‌هاي 1969-1972  مقطع دكتري دانشگاه دولتي لَمَنوسوف شهر مسكو را ختم كرد.

سال 1974  از رسالة دكتري خود با نام «وارث تاريخي و نوپردازي‌هاي شاعرانه» دفاع كرد.

معاون سردبير مجلة «صداي شرق» (1974).

سال 1976 به عضويت كانون نويسندگان شوروي پذيرفته شد.

دبير صدارت كانون نويسندگان تاجيكستان (1978).

سردبير روزنامة نو «مدنيت تاجيكستان» (1980).

سال 1983 با كوشش او روزنامة «مدنيت تاجيكستان» به هفته‌نامة «ادبيات و صنعت» تغيير نام داد.

در سال 1987 ضميمة «ادبيات و صنعت»، با نام «پيوند» را با حروف فارسي تأسيس و نشر كرد.

در سال 1991 در انجمن دهم اديبان تاجيك، به عنوان رئيس كانون نويسندگان تاجيكستان انتخاب شد.

در سال 1992 به خاطر مجموعه اشعار «روز اميد» سزاوار دريافت جايزة دولتي رودكي گرديد.

سال 1994 به عنوان «خادم شايستة فرهنگ تاجيكستان» نائل گرديد.

سال 1997 در انجمن يازدهم نويسندگان، براي بار دوم به عنوان رئيس كانون نويسندگان تاجيكستان برگزيده شد.

از سال 2000 معاون اول رئيس مجلس مليِ مجلس عالي تاجيكستان بوده است.

مجموعه آثار شعري:

«رهنورد»، انتشارات «عرفان»، 1983

«ترازوي آفتاب»، انتشارات «عرفان»، 1987

«پوتنيك (= همسفر)»، مسكو، انتشارات «مالاديه گوارديه»، 1989.

«روز اميد»، انتشارات «اديب»، 1990.

«رباعيات»، انتشارات «عرفان»، 1992.

«برگ‌پيوند» (با حروف فارسي)، نيويورك، انتشارات فارابي، 1993.

«شهر مه‌آلود» (با حروف فارسي)، لس‌آنجلس 1993.

«برگزيدة اشعار عسكر حكيم» ( با حروف فارسي)، تهران، انتشارات بين‌المللي «الهدي»، 1995.

 

نقد ادبي:

«شعر و زمان»، انتشارات «عرفان»، 1978.

«در قلمرو سخن» انتشارات «عرفان»، 1982.

«توارتسي سازووچيِ». مسكو 1988.

«اِسپِتَنيه پايِزي»، انتشارات «اديب»، 1992.

ترجمه:

و. بيك‌اف، «ساتنيك‌اف»، انتشارات «عرفان»، 1979.

م. لرمانت‌اف، «خزينه‌دار زن تمباوي»، انتشارات «عرفان». 1981.

گئورگ وِمين، «عصر، زمين، عشق»، انتشارات «عرفان»، 1983.

دانته اليگير، «مضحكة الهي» (دوزخ)، انتشارات «اديب»، 1987.

او همچنين اشعار غنايي فارسي تاجيكي را  در مسكو به سال 1987 به روسي چاپ كرد.

نوشته‌هاي او كه در ابتدا در زمينة آموزش و پژوهش ادبيات كلاسيك و معاصر بود، او را به عنوان محققي دانا و توانا معرفي كرد. در رساله‌هايش ديدگاههاي تازه و انديشه‌هاي نو و جالب وجود دارد. آثار وي در نقد ادبي تاجيك مقامي والا دارد.

عسكر حكيم سپس در دنياي شعر هم چهرة گرم شاعرانة خود را مي‌نماياند و سخن زيبا بر سخن فريبا مي‌افزايد. اخلاص او نسبت به سنت‌هاي هزارسالة ادبيات فارسي و شجاعت نوپردازي‌هايش  خط سبزي است در لوحة نوبهاران شعر تاجيك، اشعار مرغوبش با آهنگهاي دل‌آشوب در محفل هنري صدا مي‌دهد. محفل‌هاي شعر و سخن او در تاجيكستان، آلمان، انگلستان، امريكا، ايران، عراق و ديگر شهرها و كشورهاي دنيا برگزار شده است.

استعداد فطري عسكر حكيم در عرصة روزنامه‌نگاري نيز بسيار چشمگير است. او پيوسته براي پيشرفت  مطبوعات تاجيك كوشيده است. وي در كسوت بنيادگذار هفته‌نامة «ادبيات و صنعت» و نيز به عنوان مؤسس ماهنامة فارسي‌ «پيوند» و به هنگام سردبيري، از چهارچوبه تنگ مطبوعات پيشين بيرون مي‌آيد و در حل مهمترين مسئله‌هاي اخلاقي و معنوي مردم، خودشناسي ملّي، آزادانديشي، انتشارات خطي نياكان و پشتيباني از زبان مادري و در انعكاس واقعي حيات توفيق مي‌يابد.

عسكر حكيم به عنوان يك مربي كاردان و دوست و غمخواري براي هم‌قلمان محبوبيت دارد. از اين رو است كه او به عنوان رئيس اتحادية نويسندگان جمهوري انتخاب شده است و براي پيشرفت ادبيات و پشتيباني از اديبان تلاش مي‌ورزد.

فعاليتهاي ادبي، سياسي و اجتماعي او، ناشي از اهداف و آرمانهاي بلند انسان‌دوستي و وطن‌پرستي اوست.

***

 

رجب ‌محمد اميراف

وزير فرهنگ جمهوري تاجيكستان

متولد سال 1954 ميلادي. دانشكدة هنرهاي زيباي تاجيكستان را در سال 1974 ختم كرده است. از سال 1974 تا 1989 به حيث استاد و مدير كرسي در دانشكدة مزبور ايفاي وظيفه كرده است. سالهاي 2001-1990 رئيس دانشكدة هنرهاي زيباي تاجيكستان بود. سالهاي 2001-2004 معاون اول وزير فرهنگ تاجيكستان. از 6 ژانوية 2004 وزير فرهنگ جمهوري تاجيكستان است.

دكتر در رشتة كتاب‌شناسي.

***

 

شريف تاش‌اف

رئيس كتابخانة ملي فردوسي جمهوري تاجيكستان

متولد سال 1958. دانشكدة هنرهاي زيباي تاجيكستان را ختم كرده است. به حيث استاد دانشگاه هنرهاي زيباي تاجيكستان، رئيس كتابخانة كودكان تاجيكستان، رئيس شعبة فرهنگ وزارت فرهنگ تاجيكستان ايفاي وظيفه نموده است. از 3 ژانوية 2003 رئيس كتابخانة ملي فردوسي جمهوري تاجيكستان است. دكترا در رشتة كتاب‌شناسي.

***

 

گلچهره نعمان‌اوا

رئيس موزة ملي بهزاد تاجيكستان

متولد سال 1951. دانشكدة هنرهاي زيباي تاجيكستان را در رشتة كارگرداني تئاتر و سينما ختم كرده است. به حيث استاد دانشكدة هنرهاي زيباي تاجيكستان، معاون وزير فرهنگ تاجيكستان، مشاور وزير فرهنگ تاجيكستان ايفاي وظيفه نموده است. از سال 2000 رئيس موزة ملي بهزاد جمهوري تاجيكستان است.

 

 

 

جستجو
جستجوی پیشرفته جستجوی وب
تازه ها
تعیین جهت قبله- قبله نما

پایگاه اطلاع رسانی مقام معظم رهبری

كتابخانه ديجيتال سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي

حرم مطهر

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي

پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي

فرهنگستان زبان و ادب فارسي

پژوهشگاه

بنیاد سعدی

انجمن

رودکی

سفارت

مرکز منطقه ایی اطلاع رسانی علوم وفناوری

پایگاه استنادی علوم جهان اسلام
نظرسنجی
نظرسنجي غير فعال مي باشد
آمار بازدیدکنندگان
بازدید این صفحه: 3204
بازدید امروز : 66
بازدید این صفحه : 945946
بازدیدکنندگان آنلاين : 1
زمان بازدید : 2.8125

صفحه اصلی|ایران|اسلام|زبان و ادبيات فارسی|سوالات متداول|تماس با ما|پيوندها|نقشه سايت